Radio Logo
RND
Höre {param} in der App.
Höre TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM in der App.
(124.878)(171.489)
Sender speichern
Wecker
Sleeptimer
Sender speichern
Wecker
Sleeptimer
StartseitePodcastsNachrichten
TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM

TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM

Podcast TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM
Podcast TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM

TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM

hinzufügen

Verfügbare Folgen

5 von 24
  • Hiệp ước chống phổ biến hạt nhân trước thách thức một cuộc đua vũ trang mới
    Từ ngày 24 đến 28/01/2022, Hội nghị Thẩm định Hiệp ước lần thứ 10 của các bên tham gia ký kết Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (TNP) sẽ được tổ chức tại Geneve, Thụy Sĩ. Tuy nhiên, cuộc họp năm nay được dự báo sẽ diễn ra căng thẳng. Trung Quốc, với quyết tâm đuổi kịp sự chậm trễ của mình, đã thúc đẩy chương trình trang bị vũ khí hạt nhân, trong khi Hoa Kỳ xem vấn đề này là tâm điểm của cuộc đọ sức với Tập Cận Bình. Giải trừ hạt nhân : Mục tiêu vẫn còn xa ? Les Echos nhắc lại, tiến trình khởi động ký kết Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (TNP), bắt đầu từ năm 1968 với ba nước thành viên ban đầu là Anh, Mỹ và Liên Xô (sau này được chuyển giao cho Liên bang Nga). Pháp và Trung Quốc chỉ gia nhập TNP từ năm 1992, nên được miễn trừ phê chuẩn. Đây cũng là 5 quốc gia thành viên thường trực Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc (HĐBA), năm quốc gia duy nhất được quyền sở hữu bom nguyên tử và miễn trừ pháp lý. Lập luận đưa ra là vào thời điểm TNP có hiệu lực (1970) những nước này đã là cường quốc hạt nhân : Mỹ từ năm 1945, Vương quốc Anh (1952), Liên Xô – giờ là Nga (1953), Pháp (1960) và Trung Quốc (1964). Ngày nay, TNP quy tụ đến 191 nước tham gia. Hiệp ước cũng quy định cứ mỗi năm năm, các bên tham gia ký kết mở hội nghị một lần để có thể đưa ra các đề xuất cũng như là kiểm tra việc thực thi văn bản. TNP đề ra mục tiêu ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân và công nghệ vũ khí, và tạo thuận lợi cho việc thực hiện mục tiêu giải trừ hạt nhân và giải trừ quân bị toàn diện. Thế nhưng, theo giới quan sát sau hơn 50 năm tồn tại, những mục tiêu trên của TNP vẫn còn xa mới đạt được. Tính đến hôm nay, ước tính có khoảng 45% nhân loại hiện sinh sống tại những nước có bom nguyên tử. Số đầu đạn hạt nhân trên thế giới, tuy không bằng ở đỉnh điểm (70 ngàn) dưới thời Chiến Tranh Lạnh, nhưng vẫn còn đến hơn 13.000, theo như số liệu do Liên đoàn các nhà khoa học nguyên tử (Federation of the Atomic Scientists – FAS) cung cấp. Trong số này, Mỹ và Nga nắm giữ đến 90% kho dự trữ vũ khí thế giới. Mặt khác, cuộc chạy đua trang bị vũ khí hạt nhân dường như chưa bao giờ ngừng lại, và giờ đây còn mang một sắc thái khác. Nhà nghiên cứu Philippe Wodka-Gallien, Viện Phân tích Chiến lược Pháp trên tạp chí Conflit lưu ý những chiếc tầu ngầm mang tên lửa đạn đạo và những chiếc tên lửa hạt nhân cất trong các hầm chứa không cùng hạng với các loại vũ khí được cho là « chiến thuật ». Những loại vũ khí dễ di chuyển, cất giấu trong các hệ thống vũ khí truyền thống, và có độ chính xác cao, để nhắm vào các mục tiêu quân sự đối phương. Bối cảnh địa chính trị ngày nay đã khác. Năm xưa cuộc đối thoại bình ổn hạt nhân chỉ là giữa hai đại cường lúc bấy giờ là Mỹ và Liên Xô. Trong tinh thần này, các hiệp ước nối tiếp nhau được ký kết như Salt, Start và New Start từ nửa thế kỷ qua.   Nhưng việc Nga và Mỹ, năm 2019, lần lượt ra khỏi Hiệp ước loại bỏ các tên lửa tầm trung (INF), được ký kết năm 1987 giữa Washington và Matxcơva, đang kích hoạt một sự năng động mới về trang bị vũ khí đúng vào lúc mà các cuộc cạnh tranh trong lĩnh vực không gian và mạng tin học phát triển mạnh. Nếu như số lượng có giảm mạnh, người ta quan sát thấy có một sự tăng trưởng chung về chất lượng. Tất cả các nước sở hữu vũ khí hạt nhân đều theo đuổi các chương trình của riêng mình. Hoặc trong triển vọng đổi mới và duy trì ở mức độ tùy theo tiến triển của mối đe dọa và phòng thủ đối phương. Hoặc hiện đại hóa và đa dạng hóa kho vũ khí của mình với những hệ thống mới. Nhà nghiên cứu Corentin Brustlein, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu về An ninh, Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp (IFRI) với báo Le Figaro hồi năm 2020 : « Các kho vũ khí của Nga và Mỹ ngày càng ít bị ràng buộc bởi các hiệp ước kiểm soát vũ khí, bởi vì họ đã lần lượt tuyên bố ra khỏi những văn bản đó. Mà nếu họ không có ra khỏi các hiệp ước, như trường hợp của Nga chẳng hạn, họ luồn lách một cách linh hoạt bằng cách phát triển nhiều loại vũ khí khác có thể không bị trói buộc vào một hiệp ước nào. Về phía Trung Quốc, họ có ý định ở ngoài hiệp ước lâu nhất có thể mọi sự ràng buộc cũng như là không chấp nhận kiểm soát các loại vũ khí. » L’Opinion : « Bắc Kinh tái khởi động cuộc đua vũ khí hạt nhân » Cuộc đua này còn trở nên gay gắt khi Trung Quốc, vốn không tham gia ký kết INF, cho tăng tốc hiện đại hóa và tăng cường kho vũ khí hạt nhân của mình – một điều kiện thiết yếu để Bắc Kinh khẳng định vị thế đại cường. Trung Quốc lần lượt cải thiện về chất và lượng số tên lửa tầm ngắn và trung, phát triển các loại tên lửa liên lục địa – một yếu tố quan trọng trong chiến lược đối đầu với Mỹ và các đồng minh của nước này tại châu Á. Trong một báo cáo thường niên về sức mạnh quân sự Trung Quốc cho quốc hội hồi tháng 11/2021, Lầu Năm Góc ước tính Trung Quốc rất có thể sẽ sở hữu đến 700 đầu đạn hạt nhân vào năm 2027 (thay vì là gần 300 như hiện nay) và 1.000 cho ba năm tiếp theo. Báo cáo của bộ Quốc Phòng còn báo động rằng Trung Quốc có thể đã « thiết lập được một bộ ba hạt nhân với việc phát triển một tên lửa hành trình hạt nhân phóng từ trên không cũng như là đã cải thiện được các năng lực hạt nhân trên bộ và trên biển. » Mối lo lắng này còn được tăng thêm một nấc khi vào tháng 7/2021, Bắc Kinh cho phát tán hình ảnh thử nghiệm tên lửa siêu thanh bay một vòng quanh trái đất rồi triển khai một thiết bị bay lượn điều khiển được, có khả năng thay đổi hành trình theo một quỹ đạo khó lường và nhất là có thể gắn được đầu đạn hạt nhân. Bà Kelsey Davenport, giám đốc về chính sách không phổ biến hạt nhân của Hiệp hội Kiểm soát Vũ khí (Arms Control Association), trả lời phỏng vấn báo l’Opinion cảnh báo rằng những tiến bộ của Trung Quốc trên phương diện vũ khí hạt nhân và sự thiếu minh bạch liên quan đến kích cỡ và thành phần kho vũ khí là thật sự « đáng lo ngại » và làm « gia tăng gay gắt những căng thẳng tại vùng châu Á – Thái Bình Dương ». Ông Uông Văn Bân, phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Quốc : « Trung Quốc luôn tuân thủ chiến lược hạt nhân tự vệ. Trung Quốc vẫn theo đuổi chính sách không sử dụng vũ khí hạt nhân trước tiên và duy trì lực lượng hạt nhân của mình ở mức thấp nhất cần thiết và để bảo vệ an ninh quốc gia. Điều này tự nó là một đóng góp quan trọng cho sự ổn định chiến lược toàn cầu. » Sự việc này cho thấy Bắc Kinh giờ là một đối thủ hạt nhân mới của Mỹ. Cuộc thử nghiệm tên lửa siêu thanh khẳng định chiến lược của giới quân sự Trung Quốc muốn dựa vào những loại vũ khí mới mà Mỹ chưa thể đối phó được. Tướng Jérôme Pellistrandi, tổng biên tập tạp chí Quốc phòng trên kênh truyền hình TV5Monde.   « Ý định của Trung Quốc chính là có được một loại vũ khí có khả năng phá hủy hàng không mẫu hạm Mỹ. Ở đây có một cuộc tranh luận về khả năng sống còn của các chiếc tầu sân bay […] Do vậy, đối với Mỹ, điều thiết yếu là phải có được những khoản ngân sách cực kỳ quan trọng vừa để phát triển các loại vũ khí cho chính họ nhưng cũng vừa để tự trang bị các phương tiện phòng thủ. Bởi vì Trung Quốc biết rất rõ là hàng không mẫu hạm của họ không thể đối đầu với tầu sân bay Mỹ. Họ cần những chiến lược kế bên và loại vũ khí siêu thanh này rất có thể là sẽ hữu ích. » Tên lửa siêu thanh : Cuộc đua vũ khí hạt nhân thời 2.0 ? Trong cuộc đua vũ khí nguyên tử thời 2.0, Hoa Kỳ dường như đang bị chậm một bước. Những tháng gần đây, nước Nga của ông Vladimir Putin thông báo thử nghiệm thành công tên lửa siêu thanh. Trong khi đó, Mỹ dự trù chỉ có được loại tên lửa này vào năm 2024. Từ đây đến đó, Washington tăng cường củng cố và cải tiến hệ thống phòng không. Theo giới quan sát, sự kiện này một lần nữa khẳng định : Làm chủ được công nghệ siêu thanh nghĩa là sẽ làm chủ được một loại vũ khí tương lai. Đây cũng chính là những gì tổng thống Pháp Emmanuel Macron cảnh báo trong một bài phát biểu tại Trường Ecole de Guerre, ở Paris ngày 07/02/2020. « Cùng với việc phổ biến các loại tên lửa với công nghệ tân tiến hơn, chúng ta đang phải đối mặt với một tình trạng chưa từng có mà ở đó các cường quốc khu vực đang hoặc sẽ có khả năng tấn công thẳng đến lãnh thổ châu Âu ». Trong cuộc đua này, Paris cũng không muốn lỡ nhịp chèo. Theo kế hoạch, một mặt Pháp đổi mới hệ thống tên lửa trang bị cho các chiến đấu cơ Rafale. Mặt khác, Paris cũng sẽ cho tiến hành thử nghiệm một loại tên lửa siêu thanh trong năm 2022, một loại vũ khí mà Pháp đánh giá là một thách thức quan trọng cho phòng thủ quốc gia. Chuyên gia Corentin Brustlein, Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp (IFRI) với Le Figaro.  « Một trong số các nguyên tắc bất di bất dịch đầu tiên từ năm 1960 đó là vũ khí nguyên tử là một loại vũ khí có bản chất khác, một loại vũ khí mang tính chính trị. Điều đó có nghĩa là chức năng duy nhất trong khuôn khổ chiến lược Pháp là phòng ngừa chiến tranh, tức là ngăn ngừa một cuộc xâm chiếm trực tiếp nhắm vào các lợi ích cốt lõi của quốc gia như tổng thống Pháp đã khẳng định. » Trong vài ngày tới đây, Hội nghị Thẩm định Hiệp ước TNP của nhóm ngũ cường hạt nhân sẽ được mở ra trong một bối cảnh địa chính trị ngày càng ít thiên về việc giải trừ vũ khí hạt nhân. Với ông Emmanuel Dupuy, Viện Nghiên cứu Triển vọng và An ninh châu Âu, trong một chương trình của TV5Monde, thì hiệp ước này là một văn bản đã lỗi thời, và cần phải có một quy chế mới để kiểm soát và giải trừ vũ khí hạt nhân vào lúc thế giới ngày càng có nhiều tác nhân mới tham gia. « Nên chú ý đến yếu tố là mọi thỏa thuận giới hạn vũ khí hay giải trừ hạt nhân, phi quân sự hóa, là một mong muốn chính trị chỉ có liên quan đến Mỹ và Nga nhưng không có Trung Quốc. Do vậy, yếu tố đầu tiên chắc chắn phải là xem xét lại các hiệp ước và kết hợp chúng với nhiều tác nhân mới đang gây ra nhiều rắc rối. Mỹ và Nga đã làm tan vỡ các hiệp ước này khi lần lượt rút ra khỏi Hiệp ước loại bỏ tên lửa hạt nhân tầm trung (INF), được khởi động từ năm 1987. Các chương trình SALT 1 và 2, trở thành hiệp ước New Start, liên quan đến việc hạn chế tên lửa đạn đạo đặc biệt chỉ can dự đến Nga và Mỹ. Đây sẽ là vấn đề được hai nước bàn đến trong cuộc họp tại Geneve sắp tới. Ngoài văn bản này ra, chẳng có một hiệp ước nào khác có dính líu đến Trung Quốc. Do vậy, có thể yếu tố đầu tiên chính là có được một cơ cấu mới, một hạn chế mới về vũ khí áp dụng cho các tác nhân mới như Bắc Triều Tiên chẳng hạn. Người ta ước tính có gần 5 hay 6 quốc gia là có năng lực này. »
    1/20/2022
    11:45
  • Hạt nhân, năng lượng xanh: Cuộc so găng kinh tế - chính trị giữa Pháp và Đức?
    Ngày 31/12/2021, Ủy Ban Châu Âu tiết lộ kế hoạch « phân loại năng lượng xanh », trong đó có cả hạt nhân và khí đốt nhưng có điều kiện. Đối với Pháp, đây sẽ là một thắng lợi lớn cho ngành năng lượng hạt nhân. Nhưng giới quan sát lưu ý, ẩn sau bảng phân loại này là cả một cuộc đọ sức gay gắt trên bình diện kinh tế và chính trị giữa Pháp và Đức, vốn có những chủ trương phát triển năng lượng sạch hoàn toàn đối lập nhau. « Taxonomie », tạm dịch là bảng phân loại năng lượng sạch, được Liên Hiệp Châu Âu đề xướng từ năm 2018. Mục tiêu của bảng phân loại này là nhằm định hướng dòng vốn đầu tư vào những hoạt động sản xuất được cho là bền vững trong toàn khối Liên Hiệp Châu Âu. Trả lời tờ L’Opinion, chuyên gia địa chính trị Thierry Bros, Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford giải thích thêm : « Một khi người ta xác định được những gì là hoạt động xanh và những gì không, các ngân hàng sẽ sử dụng khái niệm này để cân nhắc túi tiền của mình và quyết định xem có nên đầu tư, hỗ trợ các hoạt động xanh hoặc tài trợ ít hơn, cho vay lãi suất cao hơn các hoạt động không xanh ». Cụ thể, để đạt được mục tiêu trung hòa khí carbon vào năm 2050, nhiều nỗ lực to lớn về chuyển đổi kinh tế, năng lượng và công nghệ là cần thiết. Những nỗ lực này phải được tài trợ, do vậy, cần phải huy động các nguồn vốn cả trên thị trường tài chính. Chỉ có điều việc phân định các tiêu chí « xanh » và « sạch » cũng như là các quy định về cách quản lý phải đi cùng với việc bảo vệ các lợi ích quốc gia của các nước thành viên trong khối Liên Hiệp Châu Âu, đi đầu là Pháp và Đức. Hạt nhân: Cơ sở bảo đảm chủ quyền và an ninh năng lượng Pháp Hai nền kinh tế lớn nhất khối Liên Hiệp trên thực tế có những ý tưởng hoàn toàn đối lập nhau về cách thức tiến hành chuyển đổi năng lượng. Nước Pháp của tổng thống Emmanuel Macron chọn đầu tư ồ ạt vào hạt nhân, trong khi Đức lại nhắm vào khí đốt. Đương nhiên sự tích cực này của chính phủ Pháp hiện nay trước hết còn vì một mục tiêu chính trị nội bộ. Nước Pháp sắp bước vào mùa tranh cử tổng thống, dự trù được tổ chức vào tháng 4/2022. Hạt nhân là một lĩnh vực quan trọng mà Pháp nằm trong số ít các quốc gia hiếm hoi trên thế giới có một đội ngũ chuyên gia và kỹ thuật viên làm chủ được một nền kỹ nghệ chiến lược. Hơn nữa, lĩnh vực này rất được các đảng cánh hữu và cực hữu Pháp hậu thuẫn mạnh mẽ, do việc có đến 70% nguồn điện sản xuất ra là đến từ hạt nhân. Các thăm dò còn cho thấy vẫn có đến 51% người dân ủng hộ năng lượng hạt nhân. Chính vì điều này mà tổng thống Emmanuel Macron sau hai năm do dự, hồi trung tuần tháng 10/2021 đã quyết định đưa hạt nhân vào kế hoạch đầu tư 2030, và dành đến nhiều tỷ euro để nghiên cứu và phát triển các công nghệ mới cho lĩnh vực trọng điểm này. Do vậy, việc từ bỏ hoàn toàn nguồn năng lượng nguyên tử từ đây đến năm 2050 theo như mong muốn của Liên Hiệp Châu Âu, dưới sự thúc đẩy của Đức, đối với Pháp cũng như là nhiều nước Đông – Bắc Âu khác là điều khó thể chấp nhận. Bởi vì, hạt nhân còn ảnh hưởng đến nhiều chủ đề nhậy cảm : Chủ quyền và Chiến lược Năng lượng của các nước. Paris ý thức được rằng để thực hiện tái công nghiệp hóa đất nước, cần phải có một chiến lược an ninh năng lượng ổn định. Trên báo Le Monde, Jacques Percebois, nhà sáng lập Trung tâm Nghiên cứu về Kinh tế và Luật Năng lượng (Creden), nhắc lại cuộc khủng hoảng năng lượng vừa qua làm giá nhiên liệu tăng vọt, khiến nhiều nước chợt nhận ra rằng mức cầu về điện tăng cao sẽ là một vấn đề cho tương lai, « cả trên phương diện bình ổn giá cả lẫn an ninh năng lượng ». Geoffroy Didier, nghị sĩ châu Âu người Pháp, thuộc nhóm đảng Nhân Dân Châu Âu (PPE), với kênh truyền hình quốc tế France24.   « Tôi nghĩ rằng khi loại trừ hạt nhân ra khỏi bảng phân loại năng lượng xanh, chúng ta sẽ làm suy yếu nguồn sản xuất điện duy nhất tại châu Âu phù hợp cho sự tự chủ chiến lược. Về điểm này, chúng tôi không muốn bị lệ thuộc, nhất là vào Nga. Chúng tôi cũng quan tâm và bảo đảm việc khai thác điện hạt nhân một cách đúng mực vừa phù hợp với việc bảo vệ môi trường vừa cho phép chúng tôi duy trì thế độc lập. (…) Tôi cho rằng Liên Hiệp Châu Âu cần tạo ra một thế tự chủ về chiến lược nhiều hơn và việc từ bỏ hạt nhân có lẽ sẽ là một điều vô trách nhiệm trên phương diện sức mua cũng như là tự chủ chiến lược. » Trên phương diện chống biến đổi khí hậu, Paris cho rằng hạt nhân phải là một phần trong chiếc « rổ năng lượng sạch » hỗn hợp. Lập trường này của Pháp còn được củng cố trước nhiều ý kiến từ giới chuyên gia về biến đổi khí hậu. Cơ Quan Năng Lượng Quốc Tế (AIE) hay Nhóm GIEC – Nhóm Chuyên gia liên chính phủ về biến đổi khí hậu cho rằng « để giảm phát thải khí ga gây hiệu ứng nhà kính, phải điện khí hóa các mục đích sử dụng của chúng ta và phải tăng cường mọi nguồn sản xuất điện phi carbon, kể cả hạt nhân. », theo như lưu ý của Marc-Antoine Eyl-Mazzega, giám đốc Trung Tâm Năng Lượng và Khí Hậu, Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp (IFRI) với Le Monde. Nhìn từ góc độ này, việc Berlin chọn khí ga như là một nguồn năng lượng chuyển đổi trong quá trình chuyển sang năng lượng tái tạo hoàn toàn, theo nhiều nhà quan sát ở Pháp, chưa hẳn là một giải pháp tốt. Nhà địa chính trị Thierry Bros, với báo Pháp L’Opinion. « Chúng ta biết là một nhà máy điện khí ga tạo ra một lượng khí thải CO2 trên một megawatt/giờ (MWh) nhiều hơn một nhà máy điện hạt nhân. Vì vậy, nếu nhìn theo thước đo này, chúng ta thấy rõ là chính sách này của Đức là không ổn. Ai cũng biết là Đức sẽ thoát ra khỏi hạt nhân trong những tuần sắp tới. Điều đó sẽ được thực hiện với việc sử dụng nhiều khí đốt nhiều hơn và có thể là một phần than đá. Đây cũng chính là những gì người Bỉ muốn làm. Nếu làm như vậy, về kỹ thuật, người ta sẽ còn làm tăng mức khí thải CO2. Đức không phải là một học trò tốt tại châu Âu về việc giảm khí thải CO2, trong lúc này, cũng như trong xu hướng sắp tới. » Chống biến đổi khí hậu và cuộc chiến mô hình kinh tế - năng lượng Dù biết vậy, nhưng nước Đức vẫn vận động để đưa khí đốt vào bảng phân loại năng lượng xanh. Nếu như sự việc cho thấy có một đồng thuận giữa Pháp và Đức trong hồ sơ này, giới chuyên gia còn nhận thấy rằng, đằng sau những bất đồng chính trị, còn có một cuộc cạnh tranh gay gắt giữa hai mô hình phát triển kinh tế - năng lượng của hai nước. Từ lâu nỗi ám ảnh một cuộc chiến tranh hạt nhân bùng phát giữa Mỹ và Liên Xô trong suốt thời kỳ Chiến Tranh Lạnh, rồi các thảm họa hạt nhân hạt nhân Tchernobyl (1986), Fukushima (2011), đã nuôi dưỡng một cảm xúc bài hạt nhân mạnh mẽ ở Đức, không chỉ ở người dân mà cả ở giới chính khách. Nước Đức từ những năm đầu thập niên 2000 đã định hướng chiến lược năng lượng nhắm vào các nguồn năng lượng tái tạo. Tham vọng của Berlin là sẽ trở thành quốc gia đi đầu tại châu Âu trong lĩnh vực này, và nhất là khẳng định vị thế thống trị trong ngành điện gió. Theo số liệu công bố ngày 30/06/2020, 64% các thiết bị điện gió được lắp đặt ở Pháp là đến từ các doanh nghiệp Đức. Cùng lúc này ở Pháp, giới vận động cho hạt nhân nhận thấy rằng tương lai cho điện nguyên tử vẫn sáng lạn bất chấp các rủi ro về bảo quản chất thải, các thảm họa hạt nhân. AIE ước tính từ đây đến năm 2050, nhu cầu về điện sẽ còn tăng thêm từ 80-130%. Mức cầu này khó thể bảo đảm nếu không có sự hỗ trợ từ hạt nhân dân sự. Do vậy, đối với Paris, bảng phân loại xanh này là điều thiết yếu cho ngành năng lượng hạt nhân của Pháp. Việc được dán nhãn « xanh » cũng đồng nghĩa với khả năng có được một lãi suất vay hấp dẫn, cho phép hạ thấp giá thành và một nguồn cung điện năng mang tính cạnh tranh hơn ở đầu ra. Nước Pháp giờ cần vốn để đầu tư và phát triển các thế hệ lò phản ứng hạt nhân mới, nhất là loại lò phản ứng mô-đun nhỏ, đang phát triển mạnh trên thế giới. Và sự cạnh tranh trên thị trường điện hạt nhân thế giới mỗi lúc một gay gắt do có thêm nhiều tác nhân mới như Trung Quốc, Hàn Quốc… Đức và chiến dịch chống hạt nhân Pháp ? Đây cũng chính là điều khiến Đức lo ngại. Chính quyền Berlin hiểu rằng ngành công nghiệp năng lượng tái tạo của mình chưa thể tranh đua được với hạt nhân. Theo thẩm định, giá một KWh điện của Đức trung bình ở mức 0,32 euro, trong khi tại Pháp là 0,20 euro. Daniel Freud, nghị sĩ châu Âu thuộc đảng Xanh của Đức, trên đài France 24. « Bởi vì việc xây dựng các lò phản ứng hạt nhân đòi hỏi nhiều thời gian như những gì diễn ra ở Flamanville, ở Phần Lan. Công trình kéo dài từ một thập niên qua, thậm chí còn nhiều hơn nữa, và chi phí xây dựng lại quá đắt. Quả thật, nếu người ta nhìn vào giá lắp đặt các bảng năng lượng mặt trời, điện gió, chi phí rẻ hơn từ hai đến ba lần so với nhiều trung tâm khai thác điện nguyên tử mới. Điều đó chẳng có ý nghĩa gì về mặt kinh tế. » Từ những mục tiêu này mà nguyên thủ Pháp đã có chuyến công du các nước Ba Lan, Hungary và Cộng Hòa Séc những ngày cuối năm, nhằm tìm nguồn hậu thuẫn để có thể đưa nguyên tử vào bảng « xanh » của khối EU. Tuy nhiên, nhà báo Marina Bertsch của France 24 cảnh báo, việc Ủy Ban Châu Âu quyết định đưa hạt nhân vào kế hoạch phân loại năng lượng xanh chỉ là một bước tiến nhỏ cho Pháp, do điều kiện đặt ra là khá ngặt nghèo : « Giấy phép xây dựng các các trung tâm khai thác hạt nhân mới phải được cấp trước năm 2045 và triển hạn các công trình hiện có phải được đưa ra trước năm 2040, kèm theo đó là một loạt các bảo đảm về cách quản lý các chất thải phóng xạ. Đối với khí ga, các nhà máy điện không được phát thải quá 100g CO2/KWh. Đây là một ngưỡng rất thấp. Tuy nhiên, do đang trong thời kỳ chuyển đổi đến năm 2030, sẽ có một số ngoại lệ, mức khí thải được ấn định là 270g CO2/KWh. Những tiêu chí này sẽ được xem xét lại mỗi 5 năm một lần. » Một thời hạn quy định quá hạn hẹp không đủ để Pháp có những điều chỉnh, xây dựng mới hay phát triển các công nghệ hạt nhân mới. Giới quan sát ở Pháp, nghi ngờ trong vụ việc này có bàn tay của Đức. Nhà nghiên cứu Margot de Kerpoisson, trường Ecole de Guerre Economique, trong một bài viết đăng trên tạp chí Conflit (Tháng 1-2/2022) tố cáo Berlin và ngành công nghiệp năng lượng tái tạo không từ một thủ đoạn nào từ can dự vào chuyện nội bộ nước Pháp, tài trợ các chiến dịch gây ảnh hưởng, thao túng các tổ chức dân sự, ngăn chặn các định chế châu Âu cho đến tăng cường vận động hành lang nhằm bóp nghẹt nền công nghiệp hạt nhân của Pháp !
    1/13/2022
    10:49
  • 2022 : Năm thắng thế của mô hình Trung Quốc ?
    Ngày 01/01/2022, thế giới bước vào năm thứ ba của trận dịch bệnh tệ hại nhất của mọi thời đại. Cùng với tấn thảm kịch dịch tễ là những rủi ro địa chính trị mỗi lúc một nóng bỏng : Căng thẳng giữa Nga và Ukraina, hồ sơ hạt nhân Iran, và nhất là cuộc đọ sức giành thế bá quyền giữa Mỹ và Trung Quốc mỗi lúc một tăng cường độ. Đối với giới quan sát, năm 2022, Trung Quốc sẽ « trắc nghiệm vai trò lãnh đạo thế giới » của Mỹ. 2022 : Covid-19, kẻ thù chung vẫn còn đó Điểm đầu tiên được hầu hết giới quan sát đồng tình : Thế giới phải tiếp tục « vật lộn » với một kẻ thù chung duy nhất là Covid-19. Bất chấp các chiến dịch tiêm chủng, các biến thể của virus corona Sars-Cov2 như Alpha, Beta, Gamma, Delta và giờ đây là Omicron, lần lượt xuất hiện, cản trở con người tìm lại nhịp sống như trước vì các biện pháp phòng ngừa dịch bệnh. Cuộc chiến chống dịch bệnh này có nguy cơ kéo dài. Vì sao như vậy ? Nhà nghiên cứu địa chính trị Pascal Boniface, Viện Quan Hệ Quốc Tế và Chiến Lược (IRIS), trên kênh truyền quốc tế TV5 Monde cho rằng đó là do thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các nước, mỗi nơi một phách, bất chấp các khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO/OMS). Nếu như tỷ lệ tiêm ngừa tại các nước phát triển ở mức trên 70-80%, thì tại những nước nghèo, có thu nhập thấp, tỷ lệ này có khi chưa đến 5%. « Vào lúc thế giới phải đối mặt một căn bệnh chung, một mối nguy hiểm chung có quy mô chưa từng có, thì người ta lại thực hiện mỗi nơi một kiểu. Các giải pháp từng nước lâu nay còn được đặt lên trên cả những biện pháp toàn cầu. Người ta biết rõ là trước thách thức mang tính toàn cầu như Covid-19 hay nhiều đại dịch khác, cần phải có một sự đáp trả chung cho toàn thế giới. Chính sách chung đó không chỉ là vấn đề hào phóng, mà còn là chuyện phải hành động thích đáng bởi vì các nhà khoa học đều nhất trí cho rằng nếu không có một kế hoạch tiêm chủng ở cấp độ thế giới, thì nhiều biến thể mới sẽ dần dần xuất hiện. » 2022 : Trung Quốc khẳng định thế mạnh mô hình chuyên chế ? Trong bầu không khí dịch bệnh u ám, căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn sẽ « sôi sùng sục », như nhận xét của trang mạng Council on Foreign Relations. Cho dù thuật ngữ « Chiến Tranh Lạnh Mới » có là cụm từ tốt nhất để mô tả mối quan hệ Mỹ - Trung hay không, thì mối quan hệ hiện nay giữa hai đại cường là băng giá. Chủ tịch Tập Cận Bình rất rõ ràng, Trung Quốc là siêu cường đang lên, và sẽ định hình trật tự thế giới theo ý muốn. Còn Joe Biden tuyên bố rằng Hoa Kỳ sẽ « thắng thế trong cuộc cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc » và đặt cuộc chiến chống Bắc Kinh như là « ưu tiên số 1 » trong chính sách đối ngoại của Washington. Trong cuộc đọ sức này, vùng châu Á – Thái Bình Dương sẽ là sàn diễn chính, và điểm nóng có thể sẽ là Đài Loan. Căng thẳng giữa hai bên bờ eo biển ngăn cách Trung Hoa Lục Địa và hòn đảo tự trị mà Bắc Kinh xem như là một tỉnh nổi loạn đã bùng lên gay gắt những tháng cuối năm 2021, khiến các nước trong khu vực lo lắng. Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long, trong một cuộc trả lời phỏng vấn cho Bloomberg đã có lời cảnh báo rằng tuy « chiến tranh khó thể xảy ra một sớm một chiều » nhưng đây là một tình huống ở đó người ta « có thể sơ suất hay một tính toán sai lầm » và khu vực này đang trong« một tình huống rất tế nhị. » Nhưng « năm 2022 này, Trung Quốc trắc nghiệm vai trò lãnh đạo thế giới của Mỹ », theo như quan điểm của tuần báo kinh tế Anh, The Economist. Và trong cuộc trắc nghiệm này, bất lợi có phần nghiêng về phía Mỹ. Bởi vì, vào tháng 11 năm nay, Trung Quốc sẽ tổ chức đại hội đảng Cộng Sản lần thứ 20, cho phép Tập Cận Bình làm lãnh đạo đất nước thêm nhiệm kỳ thứ ba và củng cố thêm quyền lực : Điều chưa từng có kể từ thời Mao Trạch Đông. Có khác chăng, Trung Quốc của Mao Trạch Đông là một nước khép kín, đóng cửa với thế giới, trong khi Tập Cận Bình vươn xa các tham vọng. Cũng trong tháng 11 đó, ở bên kia bờ Thái Bình Dương, người Mỹ tổ chức bầu Quốc Hội giữa nhiệm kỳ. Trái với Tập Cận Bình, quyền lực của chủ nhân Nhà Trắng có nguy cơ bị suy giảm. Các thăm dò cho thấy đảng Dân Chủ của Joe Biden rất có thể sẽ mất cả đa số mong manh ở lưỡng viện, để lại một chính phủ bị chia rẽ, bị rối loạn. Đây sẽ là một màn quảng cáo tồi tệ cho nền dân chủ, theo như nhận định của David Rennie, trưởng văn phòng đại diện The Economist tại Bắc Kinh. « Nếu như bạn là một đảng viên của đảng Cộng sản Trung Quốc và bạn nhìn thấy những hình ảnh từ phương Tây, đặc biệt là từ Mỹ, rồi khi bạn nhìn thấy cảnh hỗn loạn, những cuộc biểu tình phản đối, bạo lực, chia rẽ sắc tộc, thì nền dân chủ theo kiểu Mỹ chỉ là một sự dối trá tàn nhẫn, khi khoe rằng đó là một hệ thống hỗ trợ cho mọi thường dân nhưng lại không thể hoàn thành được điều cơ bản nhất là bảo đảm cho họ một sự sống an toàn trong mùa đại dịch. Đối với đảng Cộng sản Trung Quốc, hệ thống phương Tây do Hoa Kỳ dẫn đầu đang đi vào giai đoạn cuối của hồi thoái trào. Mỹ cũng là quốc gia duy nhất trên thế giới này có đủ sức mạnh để ngăn cản các quyền của Trung Quốc. Và nhìn từ Bắc Kinh, năm 2022 này sẽ là bất định và nhiều tương phản. » Vào lúc người Mỹ đang chống chọi để bảo vệ nền dân chủ, chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ tận dụng năm 2022 này để tìm cách chứng minh rằng mô hình chuyên chế Trung Quốc hiệu quả hơn và chính đáng hơn như thế nào. Từ đây đến cuối năm 2022, một khi Tập Cận Bình lên ngôi « cửu ngũ » tại Đại Lễ Đường Nhân Dân để củng cố quyền lực, Trung Quốc dường như hơn bao giờ hết đã sẵn sàng cho thời kỳ « hậu nước Mỹ ». Nhà báo David Rennie kết luận : « Thông điệp chủ đạo của Trung Quốc thời Tập Cận Bình năm 2022, đó là một thông điệp tàn nhẫn, rằng phiên bản của Trung Quốc đang thắng thế, còn phương Tây đang thua cuộc ». Căng thẳng Ukraina và Nga có hạ nhiệt hay không ? Tại châu Âu, những ngày cuối năm 2021, căng thẳng giữa Nga và Ukraina cũng như là phương Tây bùng lên gay gắt. Theo tường thuật của Yves Bourdillon, thông tín viên báo Les Echos tại Matxcơva, quân đội Nga đã điều động hơn 100 ngàn binh sĩ, 50 tiểu đoàn chiến thuật, nhiều tên lửa Iskander, gần 300 chiến đấu cơ, 240 trực thăng tấn công, một hạm đội gồm 4 tầu chiến và 6 chiếc tầu ngầm… áp sát các vùng biên giới với Ukraina. Sự việc làm dấy lên câu hỏi : Liệu Nga có kế hoạch xâm chiếm Ukraina hay không ? Theo giới quan sát, những động thái này của tổng thống Nga là nhằm mục tiêu gia tăng áp lực để có được một cuộc đối thoại với Hoa Kỳ. Vậy Matxcơva thật sự muốn điều gì ở Mỹ và phương Tây khi cho động binh ở biên giới với Ukraina ? Về điểm này, nhà báo Yves Bourdillon, giải thích như sau : « Nga muốn tránh việc Ukraina tiếp tục ngả theo phương Tây bởi vì việc Ukraina trở thành ứng viên để gia nhập khối NATO thật sự là một vấn đề cho Nga, nếu như NATO cho kết nạp một đất nước có chung đường biên giới dài 2.000km với kẻ thù của mình. Bởi vì, Liên Minh Quân Sự Bắc Đại Tây Dương xưa kia được lập ra là để chống Nga. Và Ukraina cũng có đến ¼ văn hóa Nga. Thế nên, theo quan điểm của Matxcơva, quả thật đây là một lằn ranh đỏ. Mọi bước đi, hướng sang phía Tây của Ukraina, bất kể đó là Liên Hiệp Châu Âu hay NATO, đều là một hành động khiêu khích. Hơn nữa, đường biên giới của NATO cùng với sự tan rã của Liên Xô đã thu hẹp khoảng cách xuống còn từ 1.000-2.000 km so với đường biên giới với Nga. Do vậy, đòi hỏi của ông Putin là không những NATO phải cam kết bằng một hiệp ước là không bao giờ kết nạp thêm một nước mới nào từng là thành viên của Liên Xô cũ. Thậm chí, các đội quân của NATO phải rút về ở những đường biên giới của trước năm 1999, nghĩa là phải rút quân khỏi Ba Lan, rời các nước vùng Baltic. Theo lập trường của Matxcơva, đây là cả một thách thức lớn. Nga luôn cho rằng NATO đã bội ước khi từng hứa là sẽ không mở rộng khối liên minh quân sự sau khi Liên Xô sụp đổ. Một lời hứa mà trên thực tế không bao giờ thực hiện. »  Liệu những đòi hỏi này của Nga có sẽ được phương Tây đáp ứng ? Hạ hồi phân giải sau các cuộc gặp giữa Nga và Mỹ cũng như là với phương Tây trong những ngày trung tuần tháng Giêng tới đây ! Iran : Chảo lửa « âm ỉ » ở Trung Đông Một hồ sơ khác không kém phần quan trọng, khiến Mỹ và phương Tây cũng phải lo lắng là hồ sơ hạt nhân Iran. Các cuộc thảo luận đã bắt đầu ở Vienna từ cuối tháng 11/2021 giữa Teheran và các cường quốc có tham gia ký kết thỏa thuận 2015, nhưng không ai biết được Iran có thực tâm hay chỉ đang tìm cách kéo dài thời gian. Nghi ngờ Iran, Israel phản đối các cuộc thương lượng và chuộng giải pháp quân sự hơn. Thủ tướng Israel Naftali Bennett, còn kêu gọi các nhà đàm phán « không nên nhượng bộ trước trò mặc cả hạt nhân của Iran », đồng thời tuyên bố không loại trừ một « hành động đơn phương ». Nhà nghiên cứu về Trung Đông, Arthur Stein, trường đại học Montréal, trả lời Radio-Canada lưu ý thêm, ảnh hưởng của những nhóm dân quân tự vệ Iran ở Trung Đông vẫn là một thách thức lớn. « Iran khoe rằng đã kiểm soát được 4 thủ đô : Damas (Syria), Beyrouth (Liban), Sanaa (Yemen) và Bagdad (Irak). Điều này ít nhiều là đúng nhưng còn có một nguy cơ bất ổn tiềm tàng thật sự. » 2022 : Tăng tốc chạy đua không gian Năm 2022 này thế giới sẽ còn chứng kiến một cuộc cạnh tranh khác không kém phần ngoạn mục : Cuộc đua lên không gian. Nhà báo Tom Standage, phó tổng biên tập The Economist nhắc lại : « Không gian luôn là đấu trường tranh tài. Người ta đã nói về chạy đua không gian ngay từ vụ phóng chiếc vệ tinh Sputnik năm 1957. Và năm 2022 này, người ta đang chứng kiến nhiều kiểu cạnh tranh giữa nhiều nhóm khác nhau bên ngoài không gian ». Trung Quốc, muốn chứng tỏ khả năng tự lực của mình, sẽ hoàn tất trạm không gian Thiên Cung vào cuối năm 2022. Trạm Không Gian Quốc Tế ISS mà Trung Quốc không được mời tham gia, trên nguyên tắc phải ngưng hoạt động vào năm 2024, nay Hoa Kỳ dự trù triển hạn thêm đến tận năm 2030. Nhưng trong cuộc đua này, Mỹ và Trung Quốc không là những quốc gia duy nhất trong cuộc tranh tài. Ấn Độ vào cuối năm nay sẽ thử cho hạ cánh một chiếc rô-bốt lên Mặt Trăng. Nhưng có lẽ hấp dẫn nhất là cuộc đua đưa khách du lịch lên vũ trụ. Cuộc chạy đua này sẽ được tăng tốc giữa ba nhà tỷ phú Richard Branson, Jeff Bezos và Elon Musk. Nhà báo Tom Standage dự báo : « Năm 2022 được cho sẽ là năm đầu tiên có nhiều người lên vũ trụ với tư cách là hành khách trả tiền hơn là các phi hành gia của chính phủ. Trong lĩnh vực này có ba hãng du lịch không gian cạnh tranh lẫn nhau, cụ thể là Virgin Galactic, Blue Origin và SpaceX. Cả ba hãng này đã từng đưa người lên không gian hồi năm 2021. Và cả ba hãng này đều muốn gởi thêm nhiều du khách hơn nữa lên không gian trong năm 2022. » Trong cuộc chơi này, Nga không muốn là kẻ ngoài cuộc. Nếu như kế hoạch quay phim ngoài quỹ đạo của Hollywood với sự tham dự của diễn viên gạo cội Tom Cruise chưa thể ra đến bệ phóng, thì dường như Nga đã đi trước một bước. Hồi cuối năm 2021, Nga đã đưa một ê-kip làm phim về Trái đất an toàn sau khi thực hiện các cảnh quay trên quỹ đạo. Bộ phim dự trù sẽ ra mắt khán giả vào cuối năm 2022. Với nhà báo Tom Standage, « đây là một ví dụ khác về sự cạnh tranh giữa Mỹ và Nga. Trong trường hợp này, cũng như Sputnik, Nga là bên đã ghi bàn trước. » Nửa thế kỷ sau cuộc đổ bộ lên Mặt Trăng, cuộc đua không gian đang được hâm nóng trở lại. Và năm 2022 này sẽ chứng kiến nhiều ứng viên hàng đầu tranh giành vị thế trung tâm !
    1/6/2022
    12:08
  • Đồi Capitol, Afghanistan, Aukus, căng thẳng Nga-Ukraina : Những sự kiện đánh dấu 2021
    Những thời khắc cuối cùng của năm 2021 sắp đến. Đây cũng là dịp để nhìn lại tình hình địa chính trị thế giới trong năm qua. Từ cuộc tấn công đồi Capitol, Hoa Kỳ rút quân khỏi Afghanistan trong hỗn loạn, liên minh quân sự AUKUS hình thành, cho đến căng thẳng biên giới Nga – Ukraina, giới quan sát đều cùng có chung nhận xét : Cuộc cạnh tranh gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc luôn là nền tảng định hình toàn cục địa chính trị thế giới trong năm nay. Cuộc tấn công đồi Capitol khai màn năm 2021 Năm 2021 được bắt đầu bằng một sự thay đổi lớn nhất ở Mỹ : Thay người đứng đầu đất nước. Sự kiện này luôn đặc biệt thu hút sự quan tâm của cả thế giới. Bởi vì, theo nhà nghiên cứu địa chính trị Pascal Boniface, trên trang mạng Viện Quan Hệ Quốc Tế và Chiến Lược (IRIS), « khi Hoa Kỳ thay đổi tổng thống, đó không đơn giản chỉ là chuyện nội bộ nước Mỹ, mà còn là sự kiện chiến lược trọng đại và mang tính toàn cầu, do vị thế địa chính trị quan trọng của nước Mỹ ». Thế nhưng, lần thay đổi chủ nhân Nhà Trắng năm nay lại không diễn ra một cách êm thắm. Hình ảnh bạo lực từ những người ủng hộ Donald Trump tấn công đồi Capitol, nơi đặt trụ sở Quốc Hội Mỹ, để ngăn cản các nghị sĩ công nhận kết quả thắng cử của Joe Biden đã làm rung chuyển nền dân chủ Mỹ. Ông Boniface nhận định: « Thắng lợi bầu cử của Biden cũng vì thế có những vết tì. Niềm hy vọng của ông hợp nhất một nước Mỹ bị chia rẽ càng trở nên khó khăn hơn trước qyết tâm của những người cuồng Trump, vốn dĩ cho rằng sẽ không có sự hòa giải do việc cuộc bầu cử này đã bị đánh cắp. » « America is back »? Việc ông Joe Biden, ứng viên Dân Chủ, trở thành tổng thống thứ 46 của Hoa Kỳ, ban đầu, đã mang lại nhiều tia hy vọng cho các nước đồng minh. Người ta mong rằng có thể sang trang những năm tháng chính sách ngoại giao đơn phương bất định của Donald Trump. Chủ nghĩa đa phương rồi sẽ quay trở lại. Hoa Kỳ sẽ khôi phục lại các mối quan hệ đồng minh, bất kể đó là châu Á hay châu Âu. Nhưng trên thực tế, khi đến châu Âu tuyên bố « America is back », mục tiêu chính của ông Joe Biden chỉ là nhằm yêu cầu các nước đồng minh đi theo Mỹ trong cuộc « thập tự chinh » chống Trung Quốc. Bởi vì, nỗi lo Trung Quốc bắt kịp và soán mất thế ưu việt của Mỹ mới chính là mối bận tâm hàng đầu của Washington. Và đây cũng là chủ đề duy nhất có được sự đồng thuận của lưỡng đảng tại Nghị Viện Mỹ. Cuộc cạnh tranh gay gắt giữa hai siêu cường hàng đầu sẽ là nền tảng địa chính trị cho thế giới trong những năm, thậm chí nhiều thập niên sắp tới. Vẫn theo ông Pascal Boniface, đó là vì một thỏa thuận từ lâu giữa Bắc Kinh và Washington nay đã bị phá vỡ. Hoa Kỳ sẽ không bận tâm những gì diễn ra bên trong nội bộ chế độ chính trị Trung Quốc. Chuyện Trung Quốc làm gì ở trong nước đó là chuyện của họ. Nhưng ngược lại, Trung Quốc sẽ không khao khát thế bá quyền toàn cầu. Nhưng thỏa ước này đã bị tan vỡ kể từ khi Tập Cận Bình lên cầm quyền. Người ta không còn ở thời của Đặng Tiểu Bình, theo đó, Trung Quốc phải ẩn mình chờ thời. Tập Cận Bình mạnh mẽ tuyên bố Trung Quốc sẽ là quốc gia hàng đầu hùng mạnh nhất thế giới. Sự trở về của Trung Quốc là hợp lẽ và do vậy Trung Quốc không cần phải che giấu ý đồ trở cường quốc hàng đầu thế giới. Afghanistan : Một Việt Nam thứ hai cho Mỹ Chính trong bối cảnh này mà lời hứa « America is back » đưa ra không bao lâu đã bị sứt mẻ. Khi bất ngờ thông báo rút quân khỏi Afghanistan, Hoa Kỳ đã đặt các nước đồng minh trước « sự đã rồi ». Phe nổi dậy Taliban như được mở đường, tiến như vũ bão về thủ đô Kabul, khiến chính quyền do Mỹ và phương Tây bảo trợ sụp đổ một cách nhanh chóng ngày 15/08/2021. Một cú sốc mạnh, một cơn địa chấn cho toàn cầu. Kabul gợi nhắc lại hình ảnh đã từng thấy trong quá khứ : Sài Gòn thất thủ ngày 30/04/1975. Trên đài France Culture, ngày 05/09/2021, nhà báo Jean-Claude Pomonti, cựu thông tín viên báo Le Monde về Việt Nam, hồi tưởng lại Sài Gòn thất thủ trong hoàn cảnh nào : « Năm 1973, người Mỹ ký kết một thỏa thuận với Hà Nội, những người cộng sản Việt Nam, bao gồm việc trao đổi tù nhân chiến tranh, Hoa Kỳ không tham chiến trực tiếp. Sẽ không còn các cuộc dội bom và sẽ không còn lính Mỹ trên các mặt trận (…) Lính Mỹ được rút đi theo hai giai đoạn : Đó là vào năm 1973, khi họ vừa ký kết thỏa thuận với Bắc Việt và vào năm 1975, khi những cố vấn quân sự cuối cùng được sơ tán. » Nếu như thất bại chiến lược lần này của Hoa Kỳ ở Afghanistan là dấu hiệu cho sự tái định hình địa chính trị, cuộc chiến chống khủng bố không còn là một thách thức lớn cho Mỹ, mà thay vào đó là Nga và Trung Quốc, thì sự kiện làm nổi rõ một sự cạnh tranh gay gắt giữa hai nền ngoại giao trong cách tiếp cận hồ sơ Afghanistan. Bertrand Badie, giáo sư danh dự trường đại học khoa học chính trị Sciences Po tại Paris, trong một chương trình phát thanh trên đài France Culture, giải thích : Ngày nay, người ta có cảm giác là có một sự cạnh tranh giữa hai kiểu ngoại giao. Nền ngoại giao phương Tây vẫn còn bị đóng khung trong một mô hình hai cực. Đó là một nền ngoại giao mang xu hướng phe phái, phân loại thế giới, một bên là những nước bạn bè, đồng minh, khách hàng và bên kia là những kẻ thù. Đương nhiên, tầm nhìn này chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến thất bại gần như không thể tránh khỏi.  Ở phía đối diện, chúng ta có một kiểu ngoại giao khác đang được hình thành, cũng không mấy gì đạo đức cho lắm, nhưng có thể nói là láu lỉnh hơn, mà tôi gọi là "catch-all diplomacies", đó là một kiểu ngoại giao "không bỏ sót điều gì". Trong một thế giới như hiện nay, cần phải thiết lập các mối quan hệ ngoại giao với tất cả mọi người, với tất cả những gì tồn tại, và phải thỏa hiệp, cố gắng đi xa hơn nếu có thể, theo cách hướng đến một đồng thuận. Trong ván cờ này, Nga và Trung Quốc với kiểu ngoại giao thực dụng, là bên thắng thế. Còn các nước phương Tây, do thiếu các lá chủ bài, nay rơi vào ngõ cụt. AUKUS làm dậy sóng Thái Bình Dương Đương nhiên, với Hoa Kỳ, Kabul chẳng có tầm quan trọng đáng kể. Trung Quốc mới là điều đáng quan tâm. Chính trong lô-gic này mà một tháng sau cuộc rút quân hỗn loạn ở Afghanistan, Washington ngày 16/09/2021, thông báo thành lập liên minh quân sự AUKUS bao gồm ba nước Mỹ, Anh và Úc, với tầm ngắm là Trung Quốc. Nhưng nước Pháp trả giá đắt cho chiến lược mới của Mỹ, khi bị Úc thông báo hủy « hợp đồng thế kỷ » mua 12 chiếc tầu ngầm để đổi lấy 8 chiếc tầu ngầm hạt nhân công nghệ Anh - Mỹ. Một đòn giáng chí tử, một « nhát đâm sau lưng » đồng minh đã dẫn đến một khủng hoảng ngoại giao chưa từng có. Paris triệu hồi các đại sứ ở Mỹ và Úc để tham vấn. Sau Afghanistan, giờ đến AUKUS, Paris cũng tự hỏi « liệu còn có thể trông cậy vào Hoa Kỳ nữa hay không ? ». Đô đốc Alain Coldefy, cựu tổng tham mưu trưởng quân đội Pháp, trong một chương trình của RFI lưu ý rằng vùng châu Á – Thái Bình Dương luôn là mối bận tâm chính của Mỹ. Chính tại nơi này mà Hoa Kỳ có bộ chỉ huy quân sự lớn nhất, có số quân bộ binh, không quân, hải quân đông hơn rất nhiều so với ở châu Âu. Thế nên, theo diễn giải của vị cựu tổng tham mưu trưởng quân đội Pháp, quyết định hủy bỏ hợp đồng của Úc chỉ là một đòn « ngụy trang » nhằm che giấu ý đồ thực sự của Mỹ tại khu vực. « Trên thực tế, Hoa Kỳ tìm kiếm một căn cứ hải quân cho các chiếc tầu ngầm hạt nhân tấn công của họ ở vùng Nam Thái Bình Dương, họ sẽ có được một căn cứ ở phía bờ Tây nước Úc. Bởi vì việc xây dựng một nền công nghiệp hạt nhân đòi hỏi đến 30 năm, rồi còn phải nhập khẩu thiết bị bảo trì và các kỹ nghệ cho các kỹ sư, sĩ quan những người có thể vận hành các chiếc tầu ngầm. Tất cả các nước khi tham gia đấu thầu đều đặt ra thời hạn là 30 năm. Do vậy, chúng ta thấy rõ là đây chỉ là một trò ngụy trang. Người Úc là món đồ chơi của trò ngụy trang này. Tất cả những điều đó đều nhằm phục vụ cho các lợi ích của Mỹ ».Mỹ - Trung đối đầu, Nga không muốn nằm ngoài cuộc Đối đầu Mỹ - Trung trở nên dữ dội, thu hút mọi sự chú ý của thế giới đến mức người ta quên mất còn có một « ông khổng lồ » khác , một cường quốc quân sự khác có khả năng « gây rối » mạnh mẽ không kém : Nga. Những ngày cuối năm, hơn 100 ngàn binh sĩ Nga được dồn về biên giới với Ukraina. Hoa Kỳ và phương Tây lo ngại một cuộc chiến có thể bùng phát giữa hai nước có cùng một nền văn hóa Slave. Giới quan sát tự hỏi : Tổng thống Nga Vladimir Putin muốn gì khi dồn quân về biên giới với Ukraina ? Sự việc xảy ra cũng đúng vào lúc năm 2021 này đánh dấu 30 năm ngày Liên Xô tan rã. Khi trở thành chủ nhân điện Kremlin, Vladimir Putin đưa ra các mục tiêu rất rõ ràng : Mang lại cho nước Nga sự vĩ đại và tầm ảnh hưởng xưa kia. Điều này đã được nguyên thủ Nga lần lượt thể hiện qua việc khẳng định tầm quan trọng của Nga trong các ván cờ ngoại giao như tại Syria. Thể hiện sức mạnh trực tiếp như cho sáp nhập bán đảo Crimée từ năm 2014, can dự vào cuộc xung đột vùng Đông Ukraina… Do vậy, theo quan điểm của nhà địa chính trị học Pascal Boniface, trong một chương trình của RFI, những gì Nga muốn chính là sự tôn trọng và xóa tan sự sỉ nhục. Việc dồn quân ở biên giới Ukraina chỉ là hành động « khoa chân múa tay ». Mục tiêu chỉ nhằm làm suy yếu Ukraina hơn là mở chiến dịch xâm lược, đồng thời buộc Mỹ ngồi lại vào bàn đàm phán nhằm ngăn chặn NATO bành trướng sức mạnh trong vùng ảnh hưởng của Nga. « Putin cũng như nhiều người dân Nga nghĩ rằng phương Tây đã lợi dụng điểm yếu của những năm 1990, xem việc mở cửa của Liên Xô như là một thế yếu. Tôi không nói là tất cả những sai lầm đều từ phía phương Tây, nhưng hiện tại dường như Nga và ông Putin đã từ bỏ mối quan hệ tốt đẹp với thế giới phương Tây (…). Tôi tin là ông Putin không muốn tái lập Liên Xô. Ông ấy rất thực tế để hiểu rằng điều đó là không thể. Putin cũng không muốn xâm chiếm Ukraina, vì ông cũng biết rằng họ sẽ bị sa lầy. Nhưng Putin muốn bảo vệ các lợi ích của nước Nga nhiều nhất có thể ; bảo vệ một trật tự, bảo đảm quyền lực của mình vì điều đó bảo vệ cho chính bản thân ông ấy và những người thân cận (…). »
    12/30/2021
    10:40
  • Chiến lược nào cho Việt Nam khi Lào và Campuchia nằm trong tầm ảnh hưởng của Trung Quốc?
    Cuối tháng 9/2021 vừa qua, dưới sự chủ trì của Hà Nội, một cuộc hội đàm ba bên đã diễn ra với sự hiện diện của lãnh đạo Vientiane và Phnompenh. Sau nhiều năm, sự kiện này được cho là một động thái quan trọng để Việt Nam tái khẳng định tầm ảnh hưởng của mối quan hệ lịch sử đối với Lào và Campuchia. Nhất là trong những năm gần đây, cả hai nước này đang nghiêng về Trung Quốc bởi lực hút kinh tế. Mối quan hệ này có ý nghĩa đặc biệt thế nào với Việt Nam; với những lo ngại đầy thách thức cho Hà Nội trước “mưu đồ” Trung Quốc tại Đông Dương; chiến lược của Hà Nội trước thế cờ “bao vây” của Bắc Kinh; cùng những vấn đề liên quan sẽ được làm rõ trong cuộc phỏng vấn giữa RFI Tiếng Việt và tiến sĩ Nguyễn Hồng Hải*. ********** RFI Tiếng Việt: Thưa ông, trong nhiều thập kỷ, Lào và Campuchia được xác định là mối quan hệ đối tác chiến lược đặc biệt của Việt Nam. Nếu đặt trong bối cảnh bành trướng của Trung Quốc, mối quan hệ này càng có ý nghĩa như thế nào đối với Hà Nội? TS. Nguyễn Hồng Hải: Quan hệ của Việt Nam với hai nước này là đối tác chiến lược đặc biệt. Và, tôi muốn nhấn mạnh thêm rằng, xét về mặt chiến lược, Việt Nam không chỉ xem mà còn thể hiện trên thực tế quan hệ này còn “hơn cả đặc biệt”. Câu nói “môi hở răng lạnh” có lẽ đúng với cách đặt vấn đề của Việt Nam trong quan hệ với Lào và Campuchia. Giả định, nếu hai nước này hoàn toàn nằm trong vòng ảnh hưởng của Trung Quốc thì sẽ khó khăn đủ đường cho Việt Nam. Khi đó, Trung Quốc ở phía Bắc, Lào ở phía Tây, Campuchia ở Tây Nam dưới sự ảnh hưởng của Bắc Kinh, và Biển Đông cũng dưới sự kiểm soát của Trung Quốc. Thử hình dung, khi bị bao vây tứ bề như vậy, thì an ninh quốc gia của Việt Nam sẽ nguy hại nghiêm trọng đến thế nào. Vì thế, Việt Nam phải giữ và duy trì bằng được quan hệ tốt đẹp với hai nước này, và ý nghĩa của việc tôi nói “hơn cả đặc biệt” là như vậy. Ngoài ra, còn có nhiều yếu tố quan trọng khác, trong đó có vấn đề cộng đồng kiều dân Việt Nam ở Lào và Campuchia cũng góp phần làm nên ý nghĩa của quan hệ “hơn cả đặc biệt” này. Không phải ngẫu nhiên mà chính sách đối ngoại của Việt Nam luôn đặt thứ tự ưu tiên trước hết trong quan hệ với các nước láng giềng có chung biên giới. Đó là chưa kể quan hệ truyền thống lịch sử của Việt Nam với chế độ cầm quyền ở hai nước Lào và Campuchia hiện nay. Có 4 trụ cột chính trong khuôn khổ quan hệ của Việt Nam với Lào và Campuchia, bao gồm: tin cậy chính trị, hợp tác quốc phòng - an ninh, hợp tác kinh tế, và giáo dục đào tạo. Trong đó, phương châm quan hệ Việt Nam - Lào được xác định bằng khuôn khổ 12 chữ: Hữu nghị vĩ đại - Đoàn kết đặc biệt – Hợp tác toàn diện. Và, khuôn khổ quan hệ Việt Nam - Campuchia được xác định bằng phương châm 16 chữ: Láng giềng tốt đẹp – Hữu nghị Truyền thống – Hợp tác toàn diện – Bền vững lâu dài.  Phương châm quan hệ với cả hai nước là như vậy. Tuy nhiên, để chốt lại, việc Việt Nam coi trọng quan hệ với Lào và Campuchia, tôi rút ra nhận xét và tạm gọi là “quan hệ hai nguyên tắc”. Thứ nhất, Việt Nam “có thể làm được gì thì sẽ cố hết sức làm”. Về điểm này, chúng ta có thể thấy sự hỗ trợ của Việt Nam cho hai nước như thế nào trong điều kiện Việt Nam cũng không phải “khá giả gì”. Ví dụ, vừa rồi Việt Nam đã tài trợ xây Tòa nhà Quốc hội cho Lào. Và, vài ngày tới đây, trong chuyến viếng thăm của chủ tịch nước, Việt Nam cũng sẽ tài trợ xây dựng Tòa nhà Hành chính mới của Ban thư ký Quốc Hội Campuchia. Thứ hai, Việt Nam “tránh được điều gì để không dẫn đến tổn thương quan hệ thì sẽ cố hết sức tránh”. Về điểm này, ta có thể thấy một số điểm khác biệt về lợi ích quốc gia khi Lào và Campuchia theo đuổi. Sự khác biệt có khi xung đột với lợi ích của Việt Nam. Dù vậy, Hà Nội cũng cố hạn chế bày tỏ để không tạo ra hố sâu khoảng cách. Cách tiếp cận chung là vậy, song trong quan hệ với từng nước, Hà Nội có cách ứng xử khác nhau. Thực tế, trong những năm gần đây, mối quan hệ “hơn cả đặc biệt” này được cho là đầy thử thách với Hà Nội khi Bắc Kinh ngày càng nâng cao tầm ảnh hưởng tại Đông Dương, chủ yếu thông qua sáng kiến “Một vành đai một con đường” (BRI). Vậy, theo ông, Hà Nội đang đứng trước những lo ngại nào? TS. Nguyễn Hồng Hải: Vì câu hỏi của chị đặt ra theo hướng giả định Bắc Kinh là nguy cơ đối với Việt Nam nên tôi sẽ trả lời theo hướng giả định đó, trong khi chúng ta cần có cơ sở vững chắc hơn để khẳng định điều này. Nếu không kể những lo ngại hiển nhiên khác như mất ảnh hưởng, mất lợi ích, v.v… Theo tôi, lo ngại duy nhất và lớn nhất đối với Việt Nam không phải là việc Vientiane hay Phnom Penh có chịu ảnh hưởng của Trung Quốc hay không, mà Hà Nội có thực sự hiểu và nắm bắt được ý đồ và mục đích của Bắc Kinh hay không để có ứng xử phù hợp với Lào và Campuchia. Nói cách khác, lo ngại của Hà Nội chính là lo ngại về khả năng và thực lực của chính mình. Không cần phải nhắc lại vì ai cũng biết đầu tư và sự hiện diện của Trung Quốc ngày càng tăng ở Lào và Campuchia như thế nào, đặc biệt trong hai năm qua. Ảnh hưởng kinh tế sẽ dẫn đến ảnh hưởng về chính trị, là quy luật tất yếu. Thực tế, nói một cách thẳng thắn rằng, Việt Nam không phải là Mỹ để có tiềm lực hay khả năng huy động lực lượng đối trọng ảnh hưởng với Trung Quốc. Tuy nhiên, Trung Quốc không phải là nhà đầu tư duy nhất, và do vậy, đừng hoảng hốt khi chỉ thấy đầu tư của Trung Quốc tăng ở hai nước này. Hơn nữa, có thể Campuchia có sự thiên vị đôi chút với Trung Quốc, nhưng Lào có chính sách cân bằng hơn. Tôi cho rằng, ở thời điểm hiện tại, Trung Quốc có thể có ảnh hưởng kinh tế nhất định đối với cả Lào và Campuchia. Nhưng, để có sự tin cậy đặc biệt cao về chính trị thì không dễ với Lào như Lào có với Việt Nam và với Campuchia, vì vai trò của Trung Quốc trong việc hậu thuẫn chế độ Pol Pot trước đây. Như chúng ta thấy, dù muốn hay không, Trung Quốc đã kéo dần Phnom Penh và Vientiane ra khỏi quỹ đạo của Hà Nội, cùng với những hành động xâm lấn ngang nhiên của Bắc Kinh tại Biển Đông. Vì vậy, có ý kiến cho rằng, đây là một thế cờ địa chính trị mà Bắc Kinh dàn trận để “bao vây” Việt Nam trên cả đất liền và vùng biển. Chắc hẳn, điều này đã làm cho Hà Nội không ít khó chịu và thậm chí giận dữ. Việt Nam đã và sẽ có những chiến lược gì để đối phó với “mưu đồ” này của Trung Quốc, thưa ông? TS. Nguyễn Hồng Hải: Thế cờ của Bắc Kinh “bao vây” Việt Nam cũng là giả thiết mà tôi nêu ở trên. Theo tôi, để hóa giải thế cờ này, Hà Nội thực hiện chiến lược trên ba mặt. Thứ nhất, Việt Nam gìn giữ quan hệ tốt đẹp với cả hai nước Lào vào Campuchia, bằng cách thực hiện “quan hệ hai nguyên tắc” mà tôi đã rút ra ở trên. Thứ hai, Hà Nội tăng cường tiềm lực, sức mạnh tổng hợp, cũng như năng lực tự bảo vệ và răn đe của mình. Cuối cùng, Việt Nam phải trở thành trung tâm của khu vực và quốc tế. Nói “trung tâm” là để nhấn mạnh và dễ hiểu, chứ không phải là cách nói bốc đồng hay tự sướng. Muốn là và để là “trung tâm”, Việt Nam không chỉ vươn ra khu vực và thế giới, mà phải làm sao cho khu vực và thế giới đến với mình – nghĩa là phải có hai chiều. Chính sách hội nhập, đa dạng hóa và đa phương hóa, thu hút đầu tư nước ngoài, tham gia các cơ chế và ký kết các hiệp định khu vực và quốc tế, hay chủ trương nâng tầm ngoại giao đa phương, v.v… đều là những cách thức để trở thành “trung tâm”. Tuy nhiên, theo quan sát của tôi, ở thời điểm hiện tại, Việt Nam mới chỉ đang vươn ra thế giới, còn để thế giới đến với mình, có lẽ còn phải làm nhiều hơn những gì hiện nay. Việt Nam là nước nhỏ hơn, nếu đứng một mình thì sẽ bị bắt nạt. Nhưng, nếu Việt Nam trở thành một phần quan trọng của khu vực và thế giới, nghĩa là Việt Nam phải ở trong thế giới rộng lớn chứ không phải trong thế giới của Trung Quốc, Hà Nội sẽ vững vàng trước Bắc Kinh. Thưa ông, các nhà phân tích cho rằng, Hà Nội có thể sớm mất toàn bộ ảnh hưởng ở Vientiane vì Bắc Kinh không chỉ trở thành đối tác tin cậy nhất mà còn chính thức nắm giữ các tài sản chiến lược. Trong khi, dựa vào vị trí chủ tịch luân phiên ASEAN năm 2022, Phnom Penh sẽ nâng cao hơn nữa lợi ích với Bắc Kinh. Ông nghĩ sao về những vấn đề này? TS. Nguyễn Hồng Hải: Lào và Campuchia, cũng giống như Việt Nam, sau hàng thập kỷ bị nghèo đói do chiến tranh, nay đều có nhu cầu phát triển để không bị tụt hậu. Do đó, nếu họ có mở rộng làm ăn kinh tế với Trung Quốc cũng đúng thôi, chúng ta phải chấp nhận xu thế đó. Nhưng, như tôi đã nói, Trung Quốc có thể là nhà đầu tư lớn nhất, nhưng không phải là duy nhất ở hai nước này. Nếu không có sự tin cậy chính trị, thì các quan hệ kinh tế cũng chỉ là “quan hệ hôn nhân” vụ lợi. Ý của tôi nói ở đây không phải là họ không có sự tin cậy chính trị đặc biệt trong tương lai, mà theo tôi, họ không dễ gì gây dựng được ngay khi chỉ nhờ vào hàng tỷ đô la đầu tư như hiện nay. Trở lại câu hỏi, cũng như chị, có vẻ dư luận chung khi nhìn vào ảnh hưởng kinh tế của Bắc Kinh và xét lại hai tiền lệ của Campuchia vào năm 2012 (với cương vị là chủ tịch ASEAN) và năm 2016 (sau phán quyết của Tòa án trọng tài ở La Hay về vụ kiện giữa Philippines và Trung Quốc), Phnom Penh đều có những hành động có lợi cho Trung Quốc liên quan đến vấn đề Biển Đông. Tuy nhiên, năm 2022 khi Campuchia ngồi vào vị trí chủ tịch ASEAN, tôi nghĩ kịch bản xấu nhất sẽ không xảy ra, nghĩa là ASEAN sẽ không ra được tuyên bố như năm 2012. Dù ASEAN là một tập thể phức tạp, nhưng không thiếu những nhà ngoại giao khôn ngoan và đã rút ra bài học nên họ không để mọi thứ lặp lại như năm 2012. Tại thời điểm này, nhìn vào những ưu tiên trong chương trình nghị sự của ASEAN năm 2022 do Campuchia công bố và những phát ngôn gần đây của họ liên quan đến vấn đề Biển Đông, chúng ta chỉ có thể hy vọng là mọi việc diễn ra suôn sẻ. Ngoài ra, sự kiện đáng chú ý khác đó là Mỹ vừa cấm vận vũ khí với Campuchia vì liên quan đến Trung Quốc và phát động tẩy chay Olympic Mùa Đông Bắc Kinh, nhưng lại đang có kế hoạch tổ chức Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - ASEAN dự kiến vào tháng 01/2022. Vậy, chúng ta hãy chờ xem phản ứng của Campuchia trên cương vị là chủ tịch ASEAN và trong vai trò là một thành viên của ASEAN tại Hội nghị Thượng đỉnh. Đến lúc đó, chúng ta có thể đánh giá rõ hơn việc Phnom Penh đem lại lợi thế và đứng về phía Bắc Kinh như thế nào. RFI Tiếng Việt cảm ơn TS. Nguyễn Hồng Hải. * Tiến sĩ Nguyễn Hồng Hải là nghiên cứu viên của Trung tâm Tương lai Chính sách, thuộc Khoa Nhân văn và Xã hội học, Trường Đại học Queensland, Úc Châu.
    12/23/2021
    10:04

Über TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM

Sender-Website

Hören Sie TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM, 1LIVE und viele andere Radiosender aus aller Welt mit der radio.de-App

TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM

TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM

Jetzt kostenlos herunterladen und einfach Radio & Podcasts hören.

Google Play StoreApp Store

TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM: Zugehörige Sender

Information

Wegen Einschränkungen Ihres Browsers ist dieser Sender auf unserer Website leider nicht direkt abspielbar.

Sie können den Sender alternativ hier im radio.de Popup-Player abspielen.

Radio