Partner im RedaktionsNetzwerk Deutschland
Radio Logo
Der Stream des Senders startet in {time} Sek.
StartseitePodcasts
TẠP CHÍ KINH TẾ

TẠP CHÍ KINH TẾ

Podcast TẠP CHÍ KINH TẾ
Podcast TẠP CHÍ KINH TẾ

TẠP CHÍ KINH TẾ

hinzufügen

Verfügbare Folgen

5 von 24
  • Eurozone những khó khăn ở phía trước
    Đồng euro mất giá so với đô la Mỹ chỉ là một trong những yếu tố gây thêm khó khăn cho kinh tế châu Âu. Châu Âu có nhiều mối lo : nguy cơ thiếu hụt năng lượng làm tê liệt cỗ máy sản xuất ; hiểm họa Đức - đầu tàu kinh tế của Liên Hiệp Châu Âu, suy thoái ; viễn cảnh lạm phát kéo dài, vượt ngoài tầm kiểm soát dẫn tới bất ổn trong xã hội và một lần nữa đẩy khu vực đồng tiền chung châu Âu vào vùng « bất ổn định ». Trên thị trường hối đoái ngày 11/07/2022, một euro đổi lấy một đô la. Truyền thông châu Âu rầm rộ đưa tin và bình luận về hiện tượng « chưa từng xảy ra từ năm 2002 ». Nhiều tờ báo hốt hoảng vì đồng euro « lao dốc », « mất giá » và nói đến một sự « sụp đổ đột ngột » so với đô la, « một đòn đau tấn thêm vào các doanh nghiệp và công dân châu Âu ». Euro mất giá hay đô la tăng giá ? Những nhận xét trên đây của báo giới không hoàn toàn đúng và đôi khi bị chỉ trích là vơ đũa cả nắm. Trước hết chênh lệch về giá cả giữa hai đơn vị tiền tệ của Mỹ và châu Âu khiến « kẻ được người thua » : các hóa đơn hàng nhập khẩu phải thanh toán bằng đô la thêm nặng. Trái lại, với các công ty xuất khẩu, euro mất giá là một tin vui : hàng của châu Âu sẽ rẻ hơn và sẽ hấp dẫn hơn. Kim ngạch xuất khẩu nhờ đó tăng lên. Từ ngành thời trang hạng sang đến các nhà xuất khẩu rượu bán sang Hoa Kỳ hay châu Á đều chờ đợi đơn đặt hàng từ nay đến cuối năm thêm dầy đặc. Tập đoàn sản xuất máy bay Airbus của châu Âu, các hãng xuất khẩu gan ngỗng béo của Pháp có lợi khi mà euro bằng giá hay thấp hơn so với đô la Mỹ. Những quốc  gia trong khu vực đồng euro nổi tiếng là những điểm du lịch hấp kỳ vọng với một đơn vị tiền tệ « mềm giá », du khách Mỹ, Canada và những nước không dùng euro sẽ chi tiêu thoải mái hơn trong những ngày nghỉ hè. Ngược lại, dân châu Âu dùng đồng euro sẽ ngại sang Mỹ chơi. Đi nghỉ ở châu Á, khu vực luôn chuộng đô la hơn euro, sẽ tốn kém hơn. Điểm không chính xác thứ nhì là khi truyền thông nói tới hiện tượng euro « sụp đổ đột ngột » so với đơn vị tiền tệ Mỹ : từ khi chính thức được hàng trăm triệu công dân châu Âu sử dụng từ ngày 01/01/2002, tỷ giá euro và đô la đã nhiều lần trồi sụt, dao động từ 1 euro đổi lấy 0,83 đến 1,6 đô la. Đây không là lần đầu tiên hai đơn vị tiền tệ quốc tế này bằng giá nhau, hay đồng euro thấp hơn đô la. Đúng là từ tháng Giêng 2022 đến nay, euro mất giá khoảng 15 % so với đô la Mỹ. Nhưng đây không là một sự « trượt giá đột ngột » bởi vì từ hơn một năm nay, đơn vị tiền tệ Mỹ liên tục tăng giá không chỉ so với đô la mà cả với đồng yen của Nhật, franc của Thụy Sĩ và kể cả với nhân dân tệ của Trung Quốc, vốn không lưu hành một cách tự do và không tuân thủ luật cung cầu như các đơn vị tiền tệ tại các nền kinh tế tự do khác. Chuyên gia kinh tế Pierre Jaillet, viện nghiên cứu châu Âu Jacques Delors và Viện Quan Hệ Quốc Tế và Chiến Lược IRIS giải thích vì sao giới trong ngành nói đến hiện tượng « đô la tăng giá hơn là euro mất giá ». Đó là hai khái niệm khác nhau :  « Theo tôi, không nên tập trung quá nhiều vào tỷ giá giữa đô la và euro nhưng đúng là giá hai đơn vị tiền tệ này đang ngang bằng với nhau vì nhiều lý do : Ngân Hàng Trung Ương Mỹ tăng lãi suất, đầu tư vào Hoa Kỳ có lợi hơn cho nên mọi người mua vào đô la Mỹ, ủy thác tiền vào ngân hàng Mỹ. Thứ hai là phần lớn các hóa đơn năng lượng được thanh toán bằng đô la. Dầu hỏa và khí đốt đang tăng giá. Người ta cần mua vào nhiều đô la hơn để trả cho các nhà xuất khẩu. Điểm thứ ba là khi tình hình địa chính trị căng thẳng, mọi người có khuynh hướng mua đô la hay vàng để tích trữ. Cả ba yếu tố này đẩy giá đô la lên cao. Bảo rằng euro mất giá là không chính xác bởi vì đơn vị tiền tệ chung châu Âu không mất giá so với các đơn vị tiền tệ khác trên thế giới. Thành thử tôi nghĩ rằng chúng ta nên nói đến hiện tượng đô la tăng giá thì đúng hơn là euro mất giá. Cuối cùng cần nhắc lại là Ngân Hàng Trung Ương Châu Âu không có nhiệm vụ phải giữ giá đồng euro. BCE chỉ quan tâm đến tỷ giá của đồng tiền chung nếu như tỷ giá hối đoái đó ảnh hưởng đến các điều kiện thực thi chính sách tiền tệ và tài chính của toàn khối mà thôi ».    Clémentine Gallès kinh tế trưởng nhóm SGPB thuộc ngân hàng Pháp Société Générale trên báo tài chính La Tribune (số ra ngày 11/07/2022) thẩm định đô la tăng giá 15 % so với euro, so với đồng bảng Anh và đã tăng hơn 22 % so với đồng yen Nhật Bản trong sáu tháng đầu 2022. « Một cái cây che khuất cánh rừng »  Trong khi đó thì khu vực đồng euro gây lo ngại. Lạm phát đáng lo hơn euro « mất giá ». Lo ngại  châu Âu phải nhập khẩu năng lượng mà Nga là một nguồn cung cấp chính. Do căng thẳng địa chính trị và nhất là vì chiến tranh Ukraina giá dầu thô đã tăng hơn 40 % trong nửa đầu năm nay. Đô la tăng giá, các quốc gia dùng đồng euro phải mua vào dầu hỏa với giá đắt hơn đến 60 % so với những ngày đầu 2022. Chính dưới tác động của giá năng lượng tăng lên cộng thêm với chênh lệch hối đoái bất lợi cho euro, cho nên lạm phát tại châu Âu càng là một gánh nặng. Trong tháng 7/2022 lạm phát trong khu vực euro tăng 8,9 % so với cùng thời kỳ năm ngoái. Đây là hậu quả từ việc cùng lúc giá năng lượng, lương thực thực phẩm, hàng hóa đều bị đẩy lên cao. Theo thẩm định của Viện Thống kê châu Âu, năng lượng tăng gần 40 % trong tháng 7/2022 so với một năm trước đây ; thực phẩm tăng gần 10 % trong một năm. Trong số 19 nước sử dụng đồng euro, ba nước vùng Baltic bị nặng hơn cả : Litva chẳng hạn đội bảng với hơn 22 % lạm phát trong vòng một năm. Ý và Pháp tương đối dễ thở hơn với theo thứ tự 6,5và 6,8 % trong tháng 7/2022. Đức là 8,5 %. Nhà kinh tế Henri Sterdyniak, Đài Quan Sát Tình Hình Kinh Tế Pháp OFCE ghi nhận :   « Euro sụt giá so với đô la càng đẩy giá năng lượng lên cao, một số nông phẩm cũng đắt đỏ hơn. Trong bối cảnh đời sống đã đắt đỏ, đô la tăng giá là nguyên nhân đội lạm phát lên thêm khoảng 0,5 điểm ». Nguy cơ suy thoái Kèm theo đó là nguy cơ kinh tế châu Âu suy thoái. Henri Sterdyniak phân tích thêm về cái vòng luẩn quẩn chờ đợi khu vực đồng euro : « Chiến tranh Ukraina ảnh hưởng đến nhiều nước trong khu vực đồng euro, bởi vì khu vực này lệ thuộc nhiều vào khí đốt của Nga. Căng thẳng trên thị trường năng lượng có nguy cơ đẩy toàn khối vào suy thoái. Điều đó có nghĩa là lãi suất chỉ đạo của Ngân Hàng Trung Ương Châu Âu không thể tăng lên nhiều và tăng nhanh như ở Mỹ. Các nhà đầu tư và đầu cơ sẽ tiếp tục chuyển các luồng vốn sang thị trường Hoa Kỳ. Cục Dự Trữ Liên Bang Mỹ đã phản ứng nhanh hơn châu Âu và mạnh tay hơn BCE trong việc tăng lãi suất ngân hàng. Các thị trường tài chính trên thế giới chuộng đô la hơn euro. Đương nhiên đồng tiền Mỹ tăng giá ». GDP của Bồ Đào Nha và Litva trong quý 2/2022 sụt giảm so với ba tháng đầu năm. Tỷ lệ tăng trưởng tại Đức tăng 0%. Pháp bất ngờ với đà bật dậy mạnh hơn mong đợi : GDP tăng 0,5 % trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6/2022. Tỷ lệ đó cao gấp đôi so với sự phóng của chính phủ và Ngân Hàng Trung Ương Pháp - Banque de France. Dù vậy, các viện nghiên cứu e rằng khu vực euro đang bước vào một vùng « bão táp » trong 6 tháng cuối năm và Đức có thể là tâm bão : lần đầu tiên từ 1991, cán cân thương mại của Đức bị thâm hụt. Xuất khẩu sang hai thị trường lớn là Trung Quốc và Nga giảm mạnh. Hóa đơn năng lượng của Berlin tăng thêm 12 % trong lúc dầu khí nhập vào Đức giảm đi mất 2 %. Đó là chưa kể đe dọa Nga cắt khí đốt, làm tê liệt ngành sản xuất của Đức. Theo Viện Nghiên Cứu Kinh Tế Berlin chỉ vì yếu tố năng lượng, GDP của Đức có thể bị « giảm đi mất 5 % ». Bài toán của Liên Hiệp Châu Âu để thoát khỏi lạm phát và đình đốn kinh tế lại càng thêm khó khi phải cạnh tranh với Hoa Kỳ : chính vì tại Mỹ vật giá tăng nhanh hơn cả so với châu Âu nên Ngân Hàng Trung Ương Mỹ (Fed) đã phải nhanh chóng can thiệp, tăng lãi suất chỉ đạo. Fed từ cuối 2021 đã bắt đầu tăng lãi suất chỉ và đề ra mục tiêu nâng lãi suất ngân hàng từ nay đến cuối năm 2022 lên thành 3,5 %. Để so sánh, Ngân Hàng Trung Ương Châu Âu mãi đến hôm 21/07 mới tăng lãi suất lên thành 0,5 %. Pierre Jaillet thuộc viện IRIS và trung tâm nghiên cứu châu Âu Jacques Delors nói đến một sự chậm trễ từ phía BCE : « Tình trạng này đặt các ngân hàng trung ương trong thế không thoải mái chút nào. Các định chế tài chính đó trong thế tiến thoái lưỡng nan : một mặt phải đối phó với lạm phát, giữ uy tín, nhất là về chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương, nhưng mặt khác thì không được can thiệp quá mạnh tay, làm phương hại đến tăng trưởng kinh tế. Nhiều ngân hàng trung ương đã tăng lãi suất chỉ đạo. Ngân hàng Anh từ đầu năm đến nay đã 5 lần điều chỉnh lãi suất này. Canada nâng lãi suất chỉ đạo lên thành 1 %. Cục Dự Trữ Liên Bang Hoa Kỳ dự báo từ nay đến cuối năm, lãi suất phải được đẩy lên đến 3,5 %. Như vậy có nghĩa là nội trong 9 tháng, lãi suất ngân hàng ở Mỹ đã từ 0% tăng lên thành 3 %. Chưa khi nào chỉ số này lại tăng mạnh như vậy ». Sáng lập viên cơ quan tư vấn tài chính ACDEFI, Marc Touati đánh giá tất cả các dấu hiệu cho thấy khu vực đồng tiền chung châu Âu sẽ bước vào một chu kỳ Stagflation tức vừa suy thoái kinh tế và bị lạm phát hoành hành. Đó là chưa kể đến những bất ổn có thể xuất phát từ những xung khắc trong nội bộ 19 nước sử dụng đồng euro về một chính sách chung để vực dậy kinh tế, về một tiếng nói chung trước nhà cung cấp dầu khí chính của toàn khối là Nga, về chủ trương tiết kiệm năng lượng. Thêm vào đó còn phải tính đến yếu tố xã hội. Tại Ý, chính phủ liên minh đã tan rã, đảng cực hữu dân túy được cho là có nhiều triển vọng điều hành đất nước sau cuộc bầu cử vào tháng 10 tới đây. Pháp cũng đang lo một làn sóng bất mãn khác sẽ bùng lên tương tự như phong trào Áo vàng hồi 2018. Tương lai kinh tế của Đức khá mập mờ tạo điều kiện cho phong trào cực hữu bùng lên trở lại. 2022 là một năm khó khăn. Các dự báo cho 6 tháng cuối năm và kể cả cho năm 2023, tình hình có thể còn khó khăn hơn nữa.
    8/9/2022
    9:11
  • Nga vẽ lại bản đồ năng lượng của thế giới
    Bốn tháng chiến tranh Ukraina cũng đủ khiến Nga soán ngôi Ả Rập Xê Út trở thành nguồn cung cấp dầu hỏa lớn nhất cho Trung Quốc. Nhờ tổng thống Putin, hoàng thái tử MBS của vương quốc dầu hỏa vùng Vịnh lại được trọng vọng, bốn năm sau vụ sát một nhà báo đối lập Ả Rập Xê Út. Đức, Ý hối hả đi tìm các nguồn cung cấp năng lượng khác lấp vào chỗ trống dầu hỏa và khí đốt của Nga. Mỹ phải sử dụng đến kho dự trữ dầu hỏa chiến lược.  Matxcơva dường như đang « vẽ lại bản đồ năng lượng thế giới ». Thống kê của Trung Quốc cho thấy, trong tháng 5/2022, lần đầu tiên Nga trở thành nguồn cung cấp số 1 của Trung Quốc. Công xưởng châu Á này nhập vào « gần 8,42 triệu tấn dầu » của Nga qua đường biển, chủ yếu là đường ống đi từ miền đông Siberi ra đến Thái Bình Dương. Cùng thời kỳ, Ả Rập Xê Út chỉ xuất khẩu được hơn 7,8 triệu tấn dầu cho Trung Quốc. Tổng kim ngạch xuất khẩu dầu hỏa của Nga  sang Trung Quốc tăng 55 % so với cùng thời kỳ năm ngoái. Trọng tâm của thị trường Nga chuyển sang châu Á Lượng dầu của Nga xuất khẩu sang Hoa Kỳ chỉ còn tương đương với 12 % so với hồi đầu tháng 2/2022, trước khi những người lính Nga tràn sang biên giới Ukraina. Thế vào chỗ của Mỹ là Ấn Độ : New Delhi mua vào 0,9 triệu thùng dầu một ngày, thay vì 0,1 triệu trước chiến tranh. Về phần Liên Hiệp Châu Âu, cho đến ngày 24/02/2022, 27 thành viên là thị trường dầu khí lớn nhất của các tập đoàn Nga. Nhưng dưới tác động chiến tranh Ukraina, Liên Hiệp Châu Âu không còn là khách hàng « nặng ký nhất » của các tập đoàn dầu khí Nga. Cuối tháng 5/2022, Bruxelles quyết định « cấm vận dầu hỏa Nga » và đến cuối 2022, « ngừng nhập khẩu 92 % dầu của Nga ». Cũng trong hơn 5 tháng qua, giá một thùng dầu BRENT đang từ 87 đô la có lúc đã vượt ngưỡng 120 đô la, trước khi rơi xuống 109 đô la một thùng (ngày 19/07/2022). Trả lời đài truyền hình Pháp France 24, Francis Perrin, giám đốc nghiên cứu Viện Quan Hệ Quốc Tế và Chiến Lược IRIS, nhìn nhận rất khó dự báo giá dầu ở thời điểm hiện tại, nhưng gần như chắc chắn là chiến tranh Ukraina còn kéo dài, Matxcơva còn tiếp tục khai thác lá bài năng lượng để « thưởng » hay « phạt » những nước bạn hay thù của Nga.   Francis Perrin : « Một số nước châu Âu đã giảm, hoặc ngừng nhập dầu hỏa của Nga. Cũng có những tập đoàn dầu khí chủ yếu là muốn tránh mang tiếng vẫn khai thác năng lượng Nga, nên đã giảm hẳn giao dịch với các đối tác Nga. Thêm vào đó, lệnh trừng phạt của phương Tây bắt đầu ảnh hưởng đến ngành dầu hỏa của Nga. Mức sản xuất giảm sụt từ tháng 4 vừa qua và xu hướng này còn sẽ tiếp diễn trong sáu tháng cuối 2022. Nga không đủ khả năng để cung cấp nhiều dầu hỏa hơn nữa. Trong bối cảnh từ trước chiến tranh Ukraina, thị trường dầu khí thế giới đã rất căng, giá cả liên tục bị đẩy lên cao, tôi nghĩ rằng từ nay đến cuối năm 2022, không có gì thay đổi, tức là mức cung không đủ để phục vụ nhu cầu của thị trường. Có thể giá dầu còn bị đẩy lên cao hơn nữa, nhưng đó chỉ là một khả năng mà thôi ». Một cuộc săn lùng các đối tác mới Châu Âu còn khốn khổ hơn nữa vì khí đốt của Nga. Tại nền kinh tế thứ ba của Liên Âu là Ý, vào lúc chính phủ liên minh tan rã, thủ tướng Mario Draghi vẫn đôn đáo đi tìm các đối tác mới. Roma đã đặc biệt quan tâm đến Algeri. Lệ thuộc đến 45 % vào khí đốt của Nga (trước chiến tranh Ukraina), Ý không có sự chọn lựa nào khác. Algeri từ cuối tháng 2/2022 đến nay trở thành nhà cung cấp số 1 cho nước Ý. Tại Berlin, thủ tướng Olaf Sholz đau đầu vì bài toán năng lượng : Nga mà khóa van khí đốt thì GDP của nền kinh tế số 1 Liên Âu sẽ mất từ 4 đến 5 điểm tăng trưởng. 100 % khí đốt đưa vào Đức qua các đường ống dẫn là chủ yếu, tất cả đều xuất phát từ Nga. Các nhà cung cấp của Nga chiếm hơn 50 % thị trường Đức Tương tự như Roma, Berlin đã vội vã chuyển hướng sang châu Phi, nhưng chủ yếu nhắm vào Senegal. Đây là nơi Đức đã đầu tư nhiều vào các dự án khí hóa lỏng và các chương trình phát triển năng lượng tái tạo. Paris, trong chưa hơn một chục ngày lần lượt tiếp tổng thống Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, Mohamed Ben Zayed al Nahyane (MBZ) rồi thái tử Ả Rập Xê Út Mohamed Ben Salman (MBS), lãnh đạo hai kho dầu hỏa của thế giới. Pháp kỳ vọng vào Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất và Ả Rập Xê Út để làm « hạ nhiệt trên thị trường năng lượng » thế giới. Tổng thống Joe Biden, trước bầu cử giữa nhiệm kỳ, muốn tránh để đảng Dân Chủ mất phiếu vì lạm phát và xăng dầu tăng giá bào mỏng sức mua của người Mỹ. Chẳng đặng đừng, ông đã sang tận Riyad bắt tay hoàng thái tử Mohamed Ben Salman. Cuộc tiếp xúc đầu tiên giữa nguyên thủ Mỹ với MBS được coi là điểm khởi đầu « phục hồi danh dự » cho lãnh đạo tương lai của vương quốc dầu hỏa này, sau những cáo buộc hoàng thái tử Ả Rập Xê Út trực tiếp liên can đến vụ sát hại tàn bạo một tiếng nói đối lập, nhà báo Jamal Khashoggi, hồi 2018. Ả Rập Xê Út bắt Âu, Mỹ trả giá Cũng chính từ sau cuộc tiếp xúc với tổng thống Hoa Kỳ trung tuần tháng 7/2022, MBS đã mạnh dạn trở lại sân khấu quốc tế, công du châu Âu với một chặng dừng quan trọng là thủ đô Paris. Cả Mỹ và Pháp cùng trông chờ vào Ả Rập Xê Út, thành viên quan trọng nhất khối các quốc gia xuất khẩu dầu hỏa OPEP/OPEC để tăng mức sản xuất dầu, thay thế vào chỗ của Nga. Có điều, như chuyên gia về dầu hỏa Francis Perrin của viện IRIS ghi nhận, Nga là một trong 10 quốc gia của khối OPEP+ và không có gì bảo đảm là Mỹ hay Pháp còn có đủ sức thuyết phục với Ả Rập Xê Út như xưa : Francis Perrin : « Khối OPEP+ không chắc giữ được lời hứa tăng mức sản xuất dầu hỏa cho thế gới, cho dù đó chỉ là một mục tiêu khiêm tốn sản xuất thêm 648 triệu thùng dầu một ngày, vì rất nhiều lý do. Thứ nhất, Nga là một trong số 23 thành viên của OPEP+ và mỗi quyết định chung cần được toàn khối nhất trí thông qua. Matxcơva đương nhiên không chấp nhận để cho OPEP+ mở van dầu, vì như vậy bất lợi cho Nga. Điểm thứ nhì, là bản thân các quốc gia xuất khẩu có lợi khi giá dầu tăng cao. Thí dụ,  hiện tại giá một thùng dầu là khoảng 120 đô la, và như vậy còn thấp hơn nhiều so với đỉnh điểm hổi tháng 7/2008 ( 140 đô la/thùng ). Khối OPEP hay OPEP+ chẳng dại gì tăng mức cung để làm hạ nhiệt giá dầu. Lý do thứ ba, khối OPEP không muốn để mất Nga, cho nên dù có chiều lòng phương Tây, khối này cũng chỉ nhượng bộ một cách chừng mực. Sau cùng, việc sản xuất dầu hỏi hỏi phải có những phương tiện tài chính, kỹ thuật và còn tùy thuộc vào yếu tố địa chính trị nữa. Do vậy, nhiều nhà quốc gia có dầu nhưng không đủ sức để cung cấp thêm cho thế giới. Trong ngành công nghiệp dầu hỏa muốn sản xuất thêm là một chuyện, có làm được việc đó hay không lại là chuyện khác ».  Gần hai tuần sau vòng công du Trung Đông đưa tổng thống Biden đến Israel, Cisjordanie và Ả Rập Xê Út, Riyad dường như vẫn chưa đáp ứng nguyện vọng của « đồng minh » Mỹ. Báo Washington Post đặt câu hỏi : Vậy thì có « bõ công để tổng thống Biden đi sang tận Trung Đông hay không ? », nhất là khi mà quan hệ giữa Riyad và Washington vẫn trong thời kỳ băng giá. Francis Perrin phân tích : Francis Perrin : « Ả Rập Xê Út hiện đang lạnh nhạt với Mỹ. Trong những tháng gần đây, cả Ả Rập Xê Út lẫn Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất muốn gửi một thông điệp mạnh đến Joe Biden. Một cách gián tiếp hai vương quốc này chỉ trích Mỹ không quan tâm đến lợi ích của Ryiad cũng như Abou Dahbi. Cả hai cùng chỉ trích Washington muốn các đối tác vùng Vịnh này sản xuất và xuất khẩu nhiều dầu hỏa hơn để làm hạ nhiệt thị trường, nhưng đồng thời Mỹ lại đàm phán về hạt nhân với Iran, kẻ thù không đội trời chung của Ả Rập Xê Út và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất. Đương nhiên không ai chính thức nêu ra điều đó, nhưng mọi người cùng hiểu rằng đây là một thông điệp ngầm. Ả Rập Xê Út đủ sức để sản xuất nhiều hơn. Ryiad là một trong những đối tác hiếm hoi có khả năng mở van dầu. Nhưng vương quốc này có muốn chiều lòng Mỹ hay không là còn tùy thuộc vào quan hệ với Washington và do vậy thị trường dầu lửa đã theo dõi kỹ chuyến công du hồi giữa tháng 7 vừa qua của tổng thống Joe Biden ».  Chìa khóa năng lượng của thế giới vẫn ở Matxcơva Trong khi đó, tại Matxcơva, tổng thống Vladimir Putin vẫn tiếp tục làm mưa làm gió với chìa khóa đóng hay mở van dầu hỏa và khí đốt đổ vào châu Âu. Nga đã lần lượt ngưng cung cấp khí đốt cho một số thành viên Liên Hiệp Châu Âu, như Ba Lan, Bulgari, rồi Hà Lan … và đang đe dọa luôn cả Đức. Đường ống dẫn khí Nord Stream 2 đã ngừng hoạt động từ khi quân Nga tràn vào lãnh thổ Ukraina. Còn Bắc Hải Lưu 1 mặc dù đã giảm công suất, tập đoàn quản lý Nord Stream 1 là Gazprom trong tháng 6 vừa qua đã hai lần ngưng cung cấp cho khách hàng vì lý do « kỹ thuật ». Bước sang tháng 7, Nord Stream 1 « tạm ngừng » hoạt động trong hơn 1 chục ngày để trùng tu. Nhưng đến những ngày cuối tháng, Gazprom mạnh tay khóa van này thêm một nấc. Châu Âu lại thêm « khát » dầu của Nga. Chuyên gia về năng lượng của trung tâm nghiên cứu Bruegel tại vương quốc Bỉ, ông Simone Tagliapietra, đánh giá đây là một đòn hiểm để Nga kiếm lời : Simone Tagliapietra: « Lý do là Nga dùng khí đốt để làm mưa làm gió với thế giới. Như vậy, giá cả trồi sụt thất thường. Cứ mỗi lần Nga tuyên bố giảm lượng xuất khẩu, giá khí đốt lại tăng thêm 10 %. Điều đó có lợi cho Matxcơva, cho phép thu nhập cao hơn một chút. Hiện tại khối lượng xuất khẩu của Nga sang châu Âu chỉ bằng 1/3 so với trước chiến tranh Ukraina. Hơn thế nữa, giá năng lượng bị đẩy lên cao gây thiệt hại cho kinh tế của các nước châu Âu. Chủ trương của Matxcơva là bắt châu Âu trả giá cho việc trừng phạt Nga, vì năng lượng đắt đỏ, vật giá leo thang. Nga muốn rằng, sau cùng, vì chịu không nổi, các nước châu Âu sẽ phải dỡ bỏ hoặc giảm nhẹ các trừng phạt Nga. Đó là nước cờ của Kremlin và đừng quên rằng đây cũng là một cuộc chiến tranh kinh tế. Chính trên mặt trận này Liên Hiệp Châu Âu phải có cùng một tiếng nói ».  Chiến tranh Ukraina chưa biết đi về đâu và cũng không biết đến khi nào mới hy vọng kết thúc, nhưng rõ ràng là trong chưa đầy nửa năm, bàn cờ năng lượng thế giới đang được vẽ lại : Châu Âu hối hả đi tìm những nguồn cung ứng mới, quan tâm trở lại đến châu Phi, hay Trung Á, từ Algeri đến Senegal hay Azerbaijan… Mỹ dễ dàng quên đi những cam kết về nhân quyền để làm hòa với Ả Rập Xê Út và thậm chí cũng không còn gay gắt với Venezuela như hơn một năm trước đây. Trung Quốc, Ấn Độ trở thành những điểm tựa của ngành dầu khí Nga. Dầu hỏa Iran có phần « mất giá » trong mắt Bắc Kinh, khi mà Trung Quốc có một thỏa thuận « không giới hạn » trong việc hỗ trợ Matxcơva. Ở Kiev, tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky liên tục kêu gọi phương Tây « tăng cường các biện pháp trừng phạt, cấm vận » Nga, cho dù một phần dầu khí của các tập đoàn Nga vẫn được xuất khẩu qua các đường ống băng ngang lãnh thổ Ukraina.
    8/2/2022
    9:16
  • Subprime : Trung Quốc trước đe dọa khủng hoảng tín dụng địa ốc
    Kịch bản khủng hoảng tín dụng địa ốc tái diễn, nhưng lần này là tại Trung Quốc ? Thị trường bất động sản bên bờ vực thẳm : 80 tỷ đô la trị giá cổ phiếu bốc hơi. Các tập đoàn tên tuổi trong ngành địa ốc lần lượt tuyên bố vỡ nợ. Hàng trăm ngàn người « nổi dậy » ngừng tiếp tục góp tiền « nuôi » ngành xây dựng. Ngân Hàng Trung Ương chuẩn bị lập quỹ hỗ trợ lĩnh vực bất động sản cao gần gấp 4 lần so với dự tính ban đầu. Vào lúc 2 trong số 3 đầu máy tăng trưởng của nền kinh tế thứ 2 toàn cầu là xuất khẩu và đầu tư nước ngoài đã bị « hỏng », Bắc Kinh bằng mọi giá phải tránh nguy cơ thị trường bất động sản sụp đổ. Trước Đại Hội Đảng vào mùa thu 2022, khủng hoảng nhà đất sẽ là một tai họa về mặt kinh tế và xã hội tại một quốc gia mà ngành địa ốc và xây dựng đem về đến 25 % cho GDP. Địa ốc: Bắc Kinh sợ phỏng tay ?  Hãng tin Anh Reuters ngày 25/07/2022, trích dẫn một quan chức thuộc Ngân Hàng Trung Ương Trung Quốc xin được giấu tên, cho biết Bắc Kinh « dự trù nâng quỹ hỗ trợ bất động sản lên 300 tỷ nhân dân tệ, tương đương với 44 tỷ đô la Mỹ, thay vì 80 tỷ như đã thông báo cách nay vài tuần ». Trước đó, hôm 17/07/2022, Ủy Ban Điều Tiết Bảo Hiểm và Ngân Hàng Trung Quốc đã kêu gọi « mở van tín dụng », « cứu » ngành xây dựng và các các công ty môi giới bất động sản. Giới quan sát xem đây là một tín hiệu mới cho thấy chính quyền Tập Cận Bình thực sự không còn dám lơ là : thị trường địa ốc Trung Quốc trong cảnh « dầu sôi lửa bỏng ». Từ đầu năm đến nay, Bắc Kinh đã hai lần hạ lãi suất ngân hàng, khuyến khích tiêu thụ, một số chính quyền địa phương trợ cấp cho các hộ gia đình mua nhà, đặc biệt là mua nhà mới trên dự án. Nhưng những biện pháp đó vẫn chưa đủ để xua tan mối đe dọa khủng hoảng. Trên đài RFI Pháp ngữ, chuyên gia PhápJean - François Di Meglio, chủ tịch trung tâm nghiên cứu về châu Á, Asia Centre, trụ sở tại Paris, trước hết lưu ý, Trung Quốc đang trải qua nhiều cuộc khủng hoảng cùng lúc và Covid-19 là cột mốc quan trọng : « Trung Quốc đi trước thế giới trong cuộc khủng hoảng y tế do virus xuất phát từ quốc gia này và như vậy đã có một sư chuẩn bị nào đó để đối phó với dịch. Kế tới, mọi người đã tưởng Bắc Kinh làm chủ được tình hình. Đặc biệt là vào thời điểm kinh tế Trung Quốc nhanh chóng lấy lại thăng bằng trong cả năm 2020 và 2021, khi mà cả thế giới còn lao đao. Bước sang mùa xuân năm nay, tình thế đã thay đổi : Trung Quốc đội bảng, trong lúc mọi nơi khác đã hoạt động lại gần như bình thường. Đà phục hồi của Trung Quốc bị chậm so với phần còn lại của thế giới ». Trong một bài tham luận gần đây, François Godement, cố vấn của viện nghiên cứu Montaigne Paris đã nói tới tình cảnh « Trung Quốc bị hỏng hai đầu máy tăng trưởng » : đầu tư nước ngoài giảm mạnh từ năm 2020 do Bắc Kinh xây « vạn lý trường thành » y tế, cách ly với thế giới bên ngoài để chống dịch Covid-19. Xuất khẩu là đầu máy thứ nhì bảo đảm đem về tăng trưởng cho quốc gia 1,5 tỷ dân này, nhưng ngay cả đầu máy đó cũng bắt đầu có dấu hiệu bị chựng lại. Jean - François Di Meglio phân tích : « Nguyên nhân thứ nhì gây lo ngại là, dù muốn hay không, kinh tế toàn cầu cũng bị chựng lại vì chiến tranh Ukraina. Cần biết rằng, đến nay, đà phục hồi của Trung Quốc sở dĩ vững vàng, trong suốt năm 2021 và cho đến tận những tháng đầu của năm 2022 là nhờ vào xuất khẩu. Xuất khẩu kéo kinh tế Trung Quốc đi lên. Thặng dư mậu dịch thậm chí đạt kỷ lục, vì thế giới cần hàng Trung Quốc, trong lúc mà nhập khẩu có phần giảm sút vì GDP tăng chậm lại. Giờ đây, do tác động chiến tranh, nếu như con tàu kinh tế của thế giới chựng lại, các nhà sản xuất Trung Quốc sẽ bị vạ lây : nhập khẩu của thế giới giảm sút sẽ làm hỏng đầu máy tăng trưởng của Trung Quốc ». Còn lại cột trụ thứ ba là tiêu thụ nội địa của nước đông dân nhất địa cầu. Nhưng ngay cả đầu máy còn lại này cũng đang bị các đợt phong tỏa liên tiếp nhắm vào hàng chục triệu người dân Trung Quốc đe dọa. Địa ốc là một trong những nạn nhân trực tiếp. Theo thẩm định của Gavekal Dragonomics, một cơ quan phân tích có trụ sở tại Bắc Kinh, có khoảng 100 triệu căn hộ do các nhà đầu cơ làm chủ tại Trung Quốc đang bị bỏ trống, 30 triệu khác do các công ty môi giới nắm giữ. Thị trường bất động sản Trung Quốc tuột dốc trong trong 12 tháng liên tiếp. Tháng 6/2022 giảm 43 % so với một năm trước đây. Có từ 5% đến 25 % các căn hộ bị bỏ trống. Có đến 24 trong số các tập đoàn lớn nhất trong ngành tại Trung Quốc bị đe dọa « mất khả năng thanh toán », theo thẩm định của hãng tin Mỹ, Bloomberg. Trên toàn quốc, có từ 5% đến 20 % các công trình bị bỏ dở, vì các chủ thầu thiếu tiền mua vật liệu, thiếu tiền trả cho công nhân … Sau Evergrande hồi tháng 9/2021, mùa hè năm nay đến lượt tập đoàn Shimao, trụ sở tại Thượng Hải, mất khả năng thanh toán 1 tỷ đô la Mỹ nợ đáo hạn và phải cấp tốc tìm ra thêm 2 tỷ đô la nữa để thanh toán cho các chủ nợ từ nay đến cuối năm. Evergrande, Shimao hay Sunak … là 3 trong số 6 đại công ty bất động sản Trung Quốc, vừa bị khai trừ khỏi bảng yết giá trên sàn chứng khoán Hồng Kông vì không công bố đúng thời hạn tổng kết tình hình tài chính năm 2021. Đem tỏi và dưa hấu đi mua nhà Họa vô đơn chí, hàng trăm ngàn thân chủ của 80 công ty môi giới bất động sản trên toàn quốc « nổi loạn » tuyên bố ngừng thanh toán các khoản trả góp cho tới khi nào họ được giao nhà. « Phong trào » đã lan rộng tới gần 100 tỉnh thành, liên quan đến hơn 300 công trình đang xây dựng nửa chừng. Thái độ phản kháng từ phía người trả góp những căn hộ mua trên dự án đẩy giới trong ngành vào cảnh thiếu hụt hơn 300 tỷ đô la. Ngành xây dựng, giới chủ thầu và cã hãng môi giới bất động sản tuyệt vọng tới nỗi, sau khi đã rao bán nhà và tặng không một chỗ đậu xe trong chung cư, hay lắp máy điều hòa miễn phí … ở tình Hà Nam chẳng hạn, một số công ty cho phép khách hàng « trả góp » bằng hàng trăm tấn tỏi, hay dưa hấu. Chủ tịch trung tâm nghiên cứu về châu Á, Asia Centre nhắc lại : « Hiện tượng tất cả các tập đoàn môi giới nhà đất nợ nần chồng chất đã lộ rõ kể từ vụ Evergrande và bắt đầu được phơi bày ra ánh sáng cách nay khoảng 9 tháng. Dân Trung Quốc đã ưu tiên đầu tư vào địa ốc, họ đua nhau đi mua nhà và đổ vào đấy tất cả tiền tiết kiệm. Cũng phải nói rằng đây là một trong những lĩnh vực duy nhất dân chúng có thể đầu tư. Từ 35 năm nay, giá nhà đất tại Trung Quốc không ngừng tăng lên. Nhưng rồi, thị trường đột ngột bị chựng lại, giá cả giảm sút. Tư nhân, những người mà từ trước đến nay dễ dàng đổ tiền vào để nuôi các công ty môi giới nhà đất và các đại tập đoàn xây dựng Trung Quốc, ngưng thanh toán. Người ta đòi ‘tiền trao, cháo múc’. Thế là cả một hệ thống đang hoạt động tốt, bị chựng lại. Các công ty môi giới lần lượt vỡ nợ, bởi vì tư nhân không muốn đầu tư vào địa ốc nữa ». Dập tắt phẫn nộ của giới trung lưu vướng nợ nhà đất Như vừa nói, giá nhà đất tại Trung Quốc đã liên tục tăng, và đã tăng đến mức chóng mặt, trong hơn ba thập niên qua. Đây cũng là phương tiện duy nhất để ai cũng có thể kiếm lời, là một loại bảo hiểm tài chính đáng tin cậy nhất của giới trung lưu. Cũng hãng tin Mỹ Bloomberg thẩm định, trung bình bất động sản chiếm khoảng 70 % tài sản của một hộ gia đình (không ít trong số đó tậu nhà để đầu cơ). Tỷ lệ này cao hơn rất nhiều so với tại Mỹ hay Châu Âu. Thị trường nhà đất mất giá, tài sản của tầng lớp này qua đó cũng « bốc hơi theo ». Như giáo sư Alfred Wu, đại học Lý Quang Diệu tại Singapore, nói : « Người Trung Quốc thường huy động vốn của cả một gia đình để đầu tư vào nhà đất. Nếu như căn nhà hay căn hộ của họ mất giá, thì đây là một vấn đề sinh tử ».  Trước Đại Hội Đảng Cộng Sản Trung Quốc tháng 11/2022, làn sóng phẫn nộ này bất ngờ bắt ông Tập Cận Bình phải phản ứng kịp thời,  để dập tắt mọi mầm mống bất mãn trong xã hội. Khủng hoảng tín dụng và thị trường bất động sản đe dọa trực tiếp đến cam kết xây dựng một xã hội « thịnh vượng chung » ông đã đề ra. Do vậy, tất cả các chuyên gia đều quả quyết là bằng mọi giá, Bắc Kinh phải duy trì « ổn định » vào lúc họ Tập có tham vọng điều hành đất nước thêm một nhiệm kỳ thứ ba - và có thể là giữ chức chủ tịch Trung Quốc mãn đời. Để đổi lấy sự « ổn định trong xã hội đó », Bắc Kinh phải làm gì ? Chuyên gia Di Meglio trả lời : « Sẽ có những quyết định đau đớn. Ở cấp cá nhân, một số người đã từ chối tiếp tục trả góp cho các nhà thầu. Điều đó có nghĩa là họ có thể mất trắng số tiền mà tới nay đã nộp cho các công ty môi giới. Ở cấp nhà nước, chính quyền không thể cứu hết tất cả các tập đoàn xây dựng và các công ty môi giới nhà đất. Họ buộc phải chọn ‘cứu ai, bỏ ai’. Có nhiều khả năng chính phủ sẽ cứu những hãng quá lớn, hay là tương đối còn có một chút khả năng tài chính để chống chọi với khủng hoảng. Với những tập đoàn mà thân chủ đã từ chối trả góp, thì có thể là nhà nước sẽ can thiệp, bù vào khoảng trống tài chính đó. Như vậy tiếp sức cho ngành địa ốc. Song vấn đề còn nguyên vẹn : hàng trăm, hàng ngàn tòa nhà cao tầng xây xong coi như là tài sản của các ngân hàng, nhưng giá trị của chúng là bao nhiêu khi mà thị trường địa ốc ách tắc, giá cả đổ dốc ? Kịch bản khủng hoảng tín dụng địa ốc, subprime ở Hoa Kỳ năm 2007 tái diễn ». Dù vậy giám đốc trung tâm nghiên cứu Asia Centre Jean-François Di Meglio không tin là khủng hoảng tín dụng địa ốc phiên bản Trung Quốc sẽ xảy ra, bởi vì « chủ trương cố hữu của Bắc Kinh là làm tất cả để cố gắng giữ một thế cân bằng nào đó, tránh để nổ ra khủng hoảng như ở Mỹ. Vụ subprime hồi 2007 ở Mỹ đã dẫn tới vụ Lehman Brothers. Rồi khủng hoảng tài chính này lan ra toàn cầu.Hoa Kỳ là một nền kinh tế mở rộng, ngành tài chính, các nhân hàng Mỹ liên hệ với toàn thế giới. Các ngân hàng Trung Quốc thì không, nhờ vậy khủng hoảng địa ốc hay tài chính Trung Quốc sẽ không tác động trực tiếp đến tài chính của thế giới ». Chuyên gia Pháp kết luận : Bắc Kinh có nhiều phương tiện để tránh một cuộc khủng hoảng kép từ thị trường địa ốc lan sang tài chính, ngân hàng Trung Quốc. Nhìn xa hơn, có nhiều khả năng Trung Quốc đi theo mô hình của Nhật : đầu thập niên 2000, Nhật Bản cũng đã trải qua một cuộc khủng hoảng địa ốc. Chính phủ đã can thiệp. Mất 20 năm, ngành địa ốc Nhật mới đi vào quy củ. Chưa thể nói là lĩnh vực này khởi sắc trở lại nhưng đã lấy lại cân bằng, và tình hình không đến nỗi tệ.
    7/26/2022
    9:31
  • Pháp : Bảo đảm nguyên liệu thiết yếu cho năng lượng hạt nhân, bài toán nan giải
    Ngày 10/02/2022, hai tuần trước chiến tranh Ukraina, từ thành phố Belfort, miền đông nước Pháp, tổng thống Emmanuel Macron công bố chiến lược năng lượng với trọng tâm là phát triển điện hạt nhân, xây dựng thêm 6 lò phản ứng thế hệ mới. Để đạt mục tiêu đó, Paris phải vượt qua nhiều thách thức, chủ yếu là bảo đảm nguồn cung cấp "kim loại thiết yếu". Gần nửa năm sau, một phần lớn châu Âu hoảng hốt trước viễn cảnh mất nguồn cung cấp chính về dầu lửa và khí đốt của Nga. Đức đang « trả giá đắt vì lệ thuộc vào năng lượng của Nga », GDP có nguy cơ sụt giảm do các nhà máy sản xuất bị mất điện một khi Matxcơva khóa van dầu và khí đốt. Pháp đỡ lo hơn một chút nhờ các nhà máy điện hạt nhân vẫn hoạt động và điện hạt nhân vẫn bảo đảm đến 53 % nhu cầu tiêu thụ của cả nước, theo thống kê của bộ Môi Trường. Thế nhưng, hiện tại, gần một nửa các lò phản ứng của Pháp (29 trong số 56) đã ngưng hoạt động để trùng tu hay kiểm tra về mức độ an toàn. Uranium và bốn kim loại "thiết yếu" Trong bối cảnh đó tổng thống Macron đã loan báo kế hoạch khôi phục ngành điện hạt nhân để tìm lại sự « tự chủ » về năng lượng cho nước Pháp, nền công nghiệp lớn thứ hai trong Liên Âu. Nhưng con đường còn dài, bởi Pháp lệ thuộc đến 100 % vào nhiên liệu chính là uranium nhập từ nước ngoài. Theo báo Le Monde (24/01/2022), chỉ riêng Tập đoàn Điện lực Pháp EDF cần từ 8.000 đến 10.000 tấn uranium tự nhiên một năm. Ba trong số các nhà xuất khẩu chính cho Pháp là Kazakhstan, Úc và Niger.    Thách thức thứ nhì : để một nhà máy điện hạt nhân hoạt động, uranium không chỉ là nhiên liệu duy nhất. Trong một hội thảo qua video, do IRIS ( Viện Quan Hệ Quốc Tế và Chiến Lược ) tổ chức hồi tháng 4/2022, chuyên gia về nguyên tử, giáo sư địa lý - địa chính trị đại học Haute Alsace, Teva Meyer, giải thích, ngoài uranium, ngành công nghiệp điện hạt nhân còn cần đến những « kim loại thiết yếu » khác như là hafnium, indium, niobium hay zirconium ở các công đoạn khác nhau. Theo định nghĩa của giới chuyên gia, các nhiên liệu được coi là thuộc hàng « thiết yếu » hoặc mang tính « chiến lược » khi mà chúng có thể làm tê liệt cả guồng máy công nghiệp, hay toàn bộ hệ thống kinh tế của một quốc gia nếu như vì một lý do nào đó các nguồn xuất khẩu bị cắt đứt. Ngoài ra, cả bốn kim loại « thiết yếu » đối với công nghiệp điện hạt nhân, tỷ lệ được sử dụng trong các nhà máy và các lò phản ứng tuy rất thấp, chỉ từ 3 đến 5 %, nhưng đó phải là những kim loại đã được lọc ở mức độ rất cao. Kỹ thuật đó không phải ai cũng có được. Do vậy yếu tố địa chính trị rất quan trọng trong chiến lược phát triển điện hạt nhân.    Teva Meyer : « Để hoạt động, một trung tâm điện lực cần hai yếu tố : một là nguyên liệu để đốt, tức là uranium và một số những nguyên liệu khác để thiết kế ống kim loại được hàn kín. Những ống kim loại đó cần chất tạo hợp kim zirconium và niobium. Yếu tố quan trọng thứ nhì là các thanh điều khiển cho phép kiểm soát tốc độ phân hạch của uranium. Các thanh điều khiển này được làm ra từ ba thứ, gồm khoáng chất boron, hợp kim bạc có độ dẫn nhiệt cao, và kim loại hafnium, hay còn gọi là hafni. Hafni hấp thụ neutron và được tìm thấy trong các khoáng vật zirconium. Do vậy, để một lò phản ứng có thể hoạt động cần có một số kim loại để làm ra thanh kiểm soát tốc độ phân hạch hay các ống kim loại bọc uranium. Các kim loại đó mang tính chiến lược ».     Công nghệ lọc kim loại Thêm một điểm quan trọng khác: các chất từ zirconium đến indium hay niobium, hafnium sử dụng trong công nghiệp điện hạt nhân cần có độ lọc rất cao. Giáo sự Meyer nhấn mạnh đó là một công nghệ mà chỉ có một số ít quốc gia đang làm chủ. Teva Meyer : « Đặc điểm của ngành năng lượng hạt nhân là đòi hỏi các kim loại vừa nêu phải được sàng lọc ở một mức độ rất tinh vi. Vấn đề địa chính trị đặt ra ngay lập tức chung quanh hai câu hỏi : quốc gia nào có khả năng lọc các kim loại nói trên ? Và các nhà máy lọc đó được đặt ở đâu ? » Nguy cơ bị cắt nguồn cung ứng Lĩnh vực hạt nhân chỉ tiêu thụ một phần nhỏ các kim loại thiết yếu như hafnium, indium, niobium và zirconium. Tuy nhiên, lo lắng hàng đầu của các quốc gia sử dụng điện hạt nhân là nguy cơ bị cắt nguồn cung ứng xuất phát từ xung đột địa chính trị.  Teva Meyer : « Trước hết là rủi ro về mặt địa chất, tức là có dễ tìm thấy các kim loại thiết yếu đó hay không. Câu trả lời là có. Chúng ta không lo thiếu hafnium hay zirconium… để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ của các lò phản ứng. Tuy nhiên, câu hỏi kế tiếp là các kim loại đó tập trung ở khu vực nào ? Đây quả thực là một vấn đề. Thí dụ như Brazil kiểm soát từ 80 đến 90 % các mỏ niobium trên thế giới. Còn zirconium thì chủ yếu tập trung ở Nam Phi và Úc. Yếu tố thứ ba là ai làm chủ các khâu khai thác và nhất là kỹ thuật lọc các kim loại đó ở mức độ rất cao, để có thể đưa vào các lò phản ứng ? Trong trường hợp của hafni, chỉ có hai đối tác trên thế giới là Pháp và Mỹ. Hai quốc gia này gần như trong thế độc quyền, kiểm soát 100 % thị trường xuất khẩu hafni. Rủi ro sau cùng là áp lực xã hội và môi trường. Ngoài Nam Phi và Úc còn có nhiều quốc gia trên thế giới cũng có zirconium, nhưng từ chối khai thác, vì những áp lực trong xã hội, vì không muốn gây ô nhiễm môi trường … Tất cả những rủi ro vừa nêu đều có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng ».     Trong trường hợp của Brazil, có tới gần 90 % dự trữ niobium toàn cầu, và Brazil cũng là nguồn sản xuất chính cho thế giới, nhưng đó chỉ là niobium nguyên chất. Trung Quốc, Hàn Quốc giàu về indium cần thiết cho công nghiệp chế tạo các ống kim loại bao quanh các thanh nhiên liệu uranium trong các lò phản ứng. Cả hai quốc gia châu Á này cùng khai thác indium, chiếm chưa đầy 25 % thị phần quốc tế. Để bảo đảm nguồn cung ứng về zirconium, một quốc gia tiêu thụ điện hạt nhân như Pháp cần duy trì quan hệ tốt với Úc : Canberra kiểm soát hơn 50 % dự trữ zirconium trên thế giới và là nguồn cung cấp đến 1/3 zirconium nguyên chất cho toàn cầu. Canada và Đức, cả hai cùng làm chủ nhiều mỏ indium, nhưng lại không phát triển công nghiệp khai thác kim loại này, dưới tác động của các hội đoàn bảo vệ môi trường. David Amsellem, chuyên gia về địa lý và cũng là đồ họa viên, đồng sáng lập văn phòng tư vấn Cassini Conseil, Paris, căn cứ vào các bản đồ, đã chỉ ra rằng Pháp không làm chủ các mỏ kim loại thiết yếu cho điện hạt nhân, nhưng lại có một lá chủ bài rất lớn để kiểm soát thị phần thế giới trong một số lĩnh vực. David Amsellem : « Ngành công nghiệp điện hạt nhân đòi hỏi các kim loại thiết yếu phải có mức độ sàng lọc rất tinh vi và kỹ thuật đó không phải ai cũng có được. Các quốc gia nào làm chủ công nghệ lọc kim loại thiết yếu ? Trên bàn cờ này, Châu Mỹ Latinh, châu Phi hoàn toàn vắng mặt. Thậm chí ngay cả Úc cũng đã bị loại. Thay đổi quan trọng ở đây là Pháp, dù không có tên trong số các quốc gia có mỏ kim loại thiết yếu cho điện hạt nhân, nhưng lại là một trong hai nguồn cung cấp chính cho các nhà máy điện hạt nhân của toàn thế giới. Mỹ đứng đầu với tổng cộng 13 nhà máy lọc kim loại thiết yếu, Pháp có 6 nhà máy, Đức cũng có 3 cơ sở, Áo có 2. Tuy nhiên, sau giai đoạn sàng lọc, Pháp là nguồn cung cấp hafnium và zirconium quan trọng nhất, theo thứ tự chiếm hơn 50 và 25 % thị phần toàn cầu. Pháp và Mỹ gần như thống lĩnh 100 % thị trường thế giới về hafnium. Trung Quốc có nhiều nhà máy lọc kim loại hơn cả Mỹ, nhưng chủ yếu tập trung vào indium. Cùng với Trung Quốc, Nhật và Hàn Quốc cũng là các nguồn cung ứng indium lớn cho các nhà máy điện hạt nhân trên toàn cầu ». Pháp có một lá chủ bài lớn Cũng ông David Amsellem lưu ý : Ấn Độ, Nga có nhiều nhà máy lọc kim loại thiết yếu, song lại hoàn toàn vắng mặt trong số các nguồn cung cấp cho thế giới. Phải chăng Matxcơva và New Delhi theo đuổi chiến lược chỉ sản xuất để đáp ứng nhu cầu nội địa ? Nga, Pháp và Ấn Độ, mỗi quốc gia có một nhà máy lọc hafnium, thế nhưng trong lúc Pháp chiếm hơn 50 % thị phần quốc tế,  xuất khẩu của Nga và Ấn Độ gần như ở mức zero, theo giải thích của Teva Meyer. Teva Meyer : « Lý do thực ra tương tự như trong trường hợp của Nga, hay Trung Quốc, Ấn Độ đều chủ trương tự túc và độc lập, không phụ thuộc vào kim loại thiết yếu của thế giới trong ngành điện hạt nhân. Ưu tiên của những quốc gia này là thị trường nội địa ». Liên Hiệp Châu Âu từ năm 2011 có hẳn một cơ quan phụ trách về vấn đề « quản lý nhiên liệu thiết yếu », và danh sách của châu Âu được cập nhật cứ ba năm một lần. Là một quốc gia phải nhập khẩu gần như tòa bộ kim loại thiết yếu nguyên chất, Pháp đã lập ra ủy ban COMES từ 2015 công bố danh sách những « kim loại cần thiết cho kinh tế quốc gia, cho sự tự chủ về năng lượng, quốc phòng ». Đó cũng là kim chỉ nam trong chính sách ngoại giao của Paris với một số quốc gia giàu tài nguyên thiên nhiên.
    7/19/2022
    9:26
  • Trung Quốc đã vận dụng hết những đòn bẩy kinh tế ?
    Hai trong số ba đầu máy tăng trưởng của Trung Quốc đã bị « hỏng ». Gần đến Đại Hội Đảng, những đám mây đen bao phủ lên kinh tế Trung Quốc càng lúc càng nhiều. Bắc Kinh có phép lạ nào để đảo ngược tình thế ? Theo giáo sư Jean - François Huchet, Viện Ngôn Ngữ và Văn Minh Đông Phương INALCO của Pháp, một trong những chìa khóa chính là sức mua của hơn một tỷ dân. Ngày 15/06/2022 Tổng Cục Thống Kê Trung Quốc thông báo tăng trưởng trong quý 1/2022 cao hơn mong đợi. Kèm theo đó là một loạt những con số minh họa cho điều này : xuất khẩu thực sự phục hồi cho dù nhiều nhà máy tại các khu công nghiệp phải đóng cửa trong nhiều tuần lễ hay cảng Thượng Hải bị ách tắc vì hơn một tháng phong tỏa nghiêm ngặt. Chưa đầy ba tuần sau, thủ tướng Lý Khắc Cường cảnh báo « kinh tế khởi sắc trở lại » nhưng « nền tảng của đà phục hồi đó còn mong manh ». Cũng trong tháng 6/2022 chính phủ ban hành hơn 30 biện pháp « mạnh » hỗ trợ kinh tế. Hãng tin Mỹ Bloomberg ngày 07/07/2022 tiết lộ, trong quý 2 này, bộ Tài Chính Trung Quốc chuẩn bị bơm thêm hơn 220 tỷ đô la dưới dạng công trái phiếu. Số tiền đó sẽ được dùng vào các công trình xây dựng cơ sở hạ tầng, hỗ trợ « một nền kinh tế đang bị hụt hơi ». Bất luận tình hình ra sao, « trước Đại Hội Đảng, kinh tế phải tươi sáng » Hình ảnh nhà hàng nổi Hồng Kông Jumbo chìm ở Biển Đông hôm 19/06/2022 được một số người sử dụng internet coi là điềm gở báo trước một nền kinh tế khổng lồ như của Trung Quốc cũng có thể bị « nhận chìm ». Vụ việc diễn ra vào lúc kinh tế Hồng Kông và nhiều thành phố lớn tại Hoa lục lao đao vì những đợt phong tỏa chống dịch nghiêm ngặt liên tục được ban hành. Bắc Kinh nhìn nhận, Omicron « tấn một đòn mạnh hơn » vào tăng trưởng so với hồi đầu 2020 khi dịch bệnh mới bùng phát từ Vũ Hán.   Chuyên gia Larry Hu thuộc quỹ đầu tư Úc Macquarie cho rằng, ngay cả mục tiêu tăng trưởng 5,5 % rất khiêm tốn đề ra cũng đang « ngoài tầm với ». Một nhóm chuyên gia được AFP và Reuters tham khảo dự báo, trong trường hợp khả quan nhất, GDP Trung Quốc năm nay tăng từ 4,3 đến 4,4 %. Cơ quan thẩm định tài chính Mỹ, « nặng tay hơn » với dự phóng tăng trưởng của Trung Quốc trong năm 2022 chỉ đạt 3,7 %. Từ tháng 3/2022 biến thể Omicron thách thức Bắc Kinh và chủ trương Zero Covid. Gần như cùng lúc, từ Thẩm Quyết đến Thượng Hải, các nhà máy, văn phòng phải đóng cửa. Hàng trăm triệu dân tại những vùng có sức mua cao nhất, chỉ « tiêu thụ một cách cầm chừng » như cơ quan từ vấn IHS Markit ghi nhận. Trong tháng 3/2022 chỉ số tiêu thụ tại Trung Quốc giảm 3,5 % so với cùng thời kỳ năm ngoái và đã tiếp tục giảm đi thêm 11 % rồi 6,7 % vào tháng 4 và tháng 5/2022. Bốn tháng trước Đại Hội Đảng, lãnh đạo Trung Quốc đang phải chạy đua với thời gian, để khởi động lại cỗ máy kinh tế. Ông Vương Đan (Dan Wang), kinh tế gia thuộc ngân hàng Hằng Sinh (Hang Seng Bank) tại Thượng Hải,  dự báo « tăng trưởng chắc chắn phải tăng vọt trong quý hai bởi không thể chấp nhận những thông tin xấu vào thời điểm diễn ra Đại Hội Đảng ». Trả lời đài RFI tiếng Việt giáo sư Jean - François Huchet, Viện Ngôn Ngữ và Văn Hóa Đông Phương INALCO cho rằng Trung Quốc đang bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm và những trồi sụt bất thường sẽ liên tục diễn ra ngày nào virus corona còn hoành hành dưới những biến thể khác nhau và Bắc Kinh còn áp dụng chính sách bài trừ triệt để dịch Covid.   Jean –François Huchet : « Chúng ta thấy rõ là chính phủ Trung Quốc đang cố gắng tìm một hướng đi mới để  hạn chế những tác động về kinh tế bắt nguồn từ các đợt phong tỏa chống dịch. Nhưng ít có khả năng về lâu dài Bắc Kinh từ bỏ chủ trương Zero Covid và như vậy kinh tế Trung Quốc sẽ còn phải đối mặt với nhiều khó khăn ». Julian Evans Pritchard, thuộc cơ quan tư vấn Capital Economics của Anh được báo la Tribune (số ra ngày 18/04/2022) trích dẫn đánh giá : « Có khả năng Trung Quốc thẩm định không đúng mức tác động của các đợt phong tỏa đè nặng lên kinh tế » và Trung Quốc theo ông, « không có sức kháng cự mạnh mẽ » như thông điệp mà Bắc Kinh cố gắng đưa ra qua hàng loạt các thống kê chính thức.   Thất nghiệp, hậu quả ngay trước mắt Le Monde trong ấn bản ngày 04/07/2022 lưu ý độc giả : chưa bao giờ tỷ lệ thất nghiệp ở Trung Quốc trong độ tuổi dưới 25 lại cao như hiện tại. Hơn 18 % không có việc làm. Mỗi năm có thêm khoảng 11 triệu thanh niên Trung Quốc gia nhập thị trường lao động. Chính quyền thêm đau đầu trước thách thức giải quyết thất nghiệp trong bối cảnh mà thị trường địa ốc đang lún sâu vào khủng hoảng : lĩnh vực vốn đem lại đến 1/4 tăng trưởng cho cả nước, trong tháng 6/2022 đã trông thấy các dịch vụ mua bán giảm đi mất gần 60 % so với một năm trước đây. Một cửa ngõ khác đưa thanh niên Trung Quốc vào thị trường lao động là thế giới tin học, công nghệ cao, các dịch vụ internet cũng đang dần dần bị khép lại : Alibaba thông báo kế hoạch sa thải 15 % nhân sự, và như vậy 39.000 nhân viên sẽ mất việc làm. Tencent chuẩn bị cho từ 10 đến 15 % nhân viên nghỉ việc. Chính sách kiểm duyệt về nội dung các chương trình giáo dục của Bắc Kinh khiến 84 % các trường dậy thêm trực tuyến phải đóng cửa. Trường tư nổi tiếng nhất New Oriental vừa sa thải 60.000 thầy cô giáo. Trong bối cảnh đó những biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp Trung Quốc mới ban hành hồi cuối tháng 6/2022 không chắc đủ sức đem lại tăng trưởng cho nước đông dân nhất địa cầu. Giáo sư Huchet, Viện INALCO phân tích : Jean –François  Huchet : « Từ lâu nay người ta đã xác định được những thách thức về mặt cơ cấu. Trung Quốc đã bước vào giai đoạn tăng trưởng không còn cao như trong giai đoạn kinh tế nước này cất cánh. Có nhiều nguyên nhân giải thích cho sự chựng lại này : Một là yếu tố về dân số, lực lượng lao động không còn năng động như trước nữa. Thứ hai là năng suất giảm so với ở những thập niên 1980-1990-2000. Bắc Kinh ý thức được nhược điểm nay nên đã đầu tư nhiều vào các công nghệ mới nhưng năng suất của Trung Quốc vẫn không mạnh bằng hồi 20-30 năm trước đây. Thêm vào đó, các cơ sở hạ tầng, địa ốc đang bị bão hòa. Trung Quốc không còn cần xây dựng nhiều và với nhịp độ chóng mặt như trong quá khứ nữa. Nói cách khác Bắc Kinh không còn có thể trông cậy vào tất cả những gì đã tạo nên phép lạ kinh tế Trung Quốc. Thêm vào đó là những vấn đề mang tính nhất thời, như dịch Covid-19, hay chiến tranh Ukraina đẩy giá năng lượng, nguyên liệu lên cao. Những khó khăn của Trung Quốc thêm chồng chất ». Trong bài nghiên cứu đăng trên trang mạng của Viện Montaigne, Paris, chuyên gia về Trung Quốc François Godement không phủ nhận khắc phục hậu quả Covid-19, đối mặt với những khó khăn do khủng hoảnchiến tranh Ukraina đã khó, nhưng những yếu tố đó không nguy hại bằng những « lỗ hổng xuất phát từ nội tình kinh tế của Trung Quốc gây ra ». Những lỗ hổng đó gồm yếu tố dân số, mức thu về lợi nhuận rất thấp của mỗi một đồng tiền vốn bỏ ra, là « núi lửa » địa ốc đang phun trào, là mức nợ chồng chất ở cấp địa phương và những món nợ khổng lồ đó hiện tại do các ngân hàng Nhà nước gánh chịu. Jean –François Huchet : « Trung Quốc không mang nợ nước ngoài. Nợ của Trung Quốc chủ yếu do Nhà nước kiểm soát. Thành thử Bắc Kinh không lo mất khả năng thanh toán như Sri Lanka hay nhiều nước châu Phi ». Nhưng khả năng tài chính của Trung Quốc cũng có giới hạn : Jean –François Huchet : « Trung Quốc có những phương tiện tài chính dồi dào, lại ít mang nợ nước ngoài. Trung Quốc có một khối dự trữ ngoại tệ bằng đô la rất, rất lớn. Thâm hụt ngân sách thì lại không đáng kể - mà có đi chăng nữa, thì khoản bội chi đó sẽ do các ngân hàng Nhà nước đảm nhiệm. Bất kỳ lúc nào Đảng và Nhà nước muốn ban hành một gói hỗ trợ kinh tế cũng được cả. Song, tôi nghĩ các gói kích cầu lần này không được quy mô như hồi 2009 để khắc phục hậu quả khủng hoảng tài chính toàn cầu. Bởi thứ nhất, Bắc Kinh đến nay vẫn chưa thanh toán xong gói kích cầu của đợt đó, và thứ nữa, như đã nói, thị trường địa ốc và ngành xây dựng đã đến lúc bão hòa. Thành thử lần này chính phủ cần tập trung khuyến khích tiêu thụ. Tiêu thụ nội địa giảm mạnh do các đợt phong tỏa liên tiếp. Đây mới là ưu tiên cần phải quan tâm ». Vậy phải chăng « hai trong số ba đầu máy tăng trưởng của Trung Quốc đã bị hỏng » như cố vấn về châu Á của viện nghiên cứu Montaigne, François Godement đã ghi nhận trong bài viết mang tựa đề « China’s chang of Economic Model : Not so Fast ! » ? Theo ông, đành rằng xuất khẩu của Trung Quốc vẫn hoạt động rất tốt (tăng 16 % trong tháng 5/2022) và Trung Quốc vẫn trong thế xuất siêu (+ 78 triệu đô la trong một tháng) với phần còn lại của thế giới, nhưng hai đầu máy khác là đầu tư và nhất là tiêu thụ đang thực sự « lung lay ». Đầu tư vào hạ tầng cơ sở thì Trung Quốc bước vào giai đoạn « bão hòa ». Thị trường Trung Quốc kém hấp dẫn trong mắt các nhà tư bản quốc tế. Nhìn đến tiềm năng tiêu thụ của nước đông dân nhất địa cầu lo ngại lại càng lớn hơn. Trong bối cảnh kinh tế bấp bênh đó Bắc Kinh liệu có thực sự an tâm để chuẩn bị Đại Hội Đảng vào tháng 11 tới đây hay không ? Nhất là khi một vài công cụ từng tạo nên phép lạ kinh tế của Trung Quốc không còn « sắc bén » như xưa. Nhưng giới quan sát cho rằng cũng sẽ là một sai lầm nếu kỳ vọng ông Tập Cận Bình sẽ thay đổi mô hình phát triển của Trung Quốc.
    7/12/2022
    9:31

Über TẠP CHÍ KINH TẾ

Sender-Website

Hören Sie TẠP CHÍ KINH TẾ, 1LIVE und viele andere Radiosender aus aller Welt mit der radio.de-App

TẠP CHÍ KINH TẾ

TẠP CHÍ KINH TẾ

asdf 1

Jetzt kostenlos herunterladen und einfach Radio & Podcasts hören.

Google Play StoreApp Store

TẠP CHÍ KINH TẾ: Zugehörige Sender